سرمایه انسانی

تابستان ۱۳۹۰

Islamic Azad University
Arak Branch

Faculty of Management-Department of Accounting
((M.A)) Thesis

Subject:
Investigation of relation between the value of Human capital with productivity, profitability and the Stockmarket valueon Tehran Stock Exchange companies

Thesis Advisor:
Z .Hajha Ph.D.

Consulted by:
P.Ghafari Ph.D.

By:
Safar Hasanloo

Summer 2011
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد اراک
دانشکده مدیریت، گروه حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
گرایش: حسابداری

عنوان:
بررسی رابطه بین ارزش سرمایه انسانی با بهره وری، سودآوری وارزش بازار در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

نگارش:
صفر حسنلو
تابستان ۱۳۹۰
هیأت داوران:
استاد راهنما: دکتر زهره حاجیها
استاد مشاور: دکتر پیمان غفاری آشتیانی
استاد داور: دکتر مجید زنجیردار
مدیر گروه تخصصی: دکتر مجید زنجیردار

سپاسگزاری:
سپاس ایزد منان را که توفیق فراگیری علم را برمن عطا فرمود و مرا در کوران مشکلات و سختی‌ها یاری نمود، تا این رساله را با موفقیت به پایان برسانم.
در طول دوران تحصیلی و تهیه این پایان نامه از راهنمایی ها و مساعدت‌‌های اساتید و سروران عزیزی بهره ‌برده‌ام که در اینجا لازم است از همه ایشان مراتب سپاس قلبی و تشکر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استادان ارجمند و مهربانم سرکار خانم دکتر زهره حاجیها استاد راهنما و همچنین جناب آقای دکتر پیمان غفاری آشتیانی استاد مشاور ، صمیمانه تشکر مینمایم و برایشان توفیقات روز افزون در خدمات علمی و فرهنگی و آموزشی آرزو میکنم .
هم چنین تشکر ویژه دارم از مدیریت پژوهش دانشکده سرکار خانم کیوانفر و از خداوند متعال موفقیتهای بزرگتر در زندگی را برایشان آرزومندم.

تقدیم به:

پدر و مادر مهربان و دلسوزم که افتخار وجودشان برایم از هر مدرکی والاتر است.
معلمین و اساتید ارزشمندم، فروزندگان راهم و تمامی کسانی که زمینه حیات علمی مرا فراهم آوردند.

چکیده: ۱
مقدمه: ۲
فصل اول: کلیات تحقیق
۱-۱ مقدمه ۴
۲-۲تاریخچه مطالعاتی ۵
۳-۱ بیان مساله ۶
۴-۱ چارچوب نظری تحقیق ۷
۵-۱ اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق ۹
۶-۱ اهداف تحقیق ۹
۱-۶-۱ اهداف علمی ۹
۲-۶-۱ اهداف کاربردی ۹
۷-۱ فرضیه های تحقیق ۹
۸-۱ حدود مطالعاتی ۱۰
۹-۱ واژه ها واصطلاحات ۱۰
فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق
۱-۲ مقدمه ۱۳
۲-۲ سرمایه فکری ۱۴
۱-۲-۲ انواع طبقه بندی از اجزاء سرمایه های فکری ۱۴
۳-۲ سرمایه های انسانی ۱۶
۴-۲ حسابداری منابع انسانی ۱۹
۵-۲ تاریخچه حسا‌بداری منابع انسانی ۲۲
۶-۲ حسابداری منابع انسانی چیست؟ ۲۴
۱-۶-۲ آینده پیش روی حسابداری منابع انسانی ۲۴
۲-۶-۲ استهلاک دارایی های انسانی ۲۴
۷-۲ هزینه های منابع انسانی ۲۵
۸-۲ اندازه گیری های غیر پولی منابع انسانی ۲۶
۹-۲ معیارهای اندازه گیری سرمایه انسانی ۳۱
۱۰-۲ گزارشگری منابع انسانی ۳۲
۱۱-۲ گزارش داراییهای نامشهود ۳۳
۱۲-۲ ارزش سرمایه انسانی ۳۴
۱۳-۲ سرمایه گذاری در سرمایه انسانی ۳۴
۱۴-۲ سرمایه انسانی و توانمندی انسانی ۳۷
۱۵-۲ سرمایه انسانی و رقابت پذیری سازمانی ۳۸
۱۶-۲ اهمیت اقتصادی و اجتماعی سرمایه انسانی ۴۱
۱۷-۲ عملکرد ۴۲
۱۸-۲ بهره وری ۴۴
۱-۱۸-۲ موانع بهبود بهره‌وری ۴۵
۲-۱۸-۲ منافع و فواید بهره‌وری برای سیستم‌های دولتی و شرکتها را می‌توان به شرح ذیل برشمرد: ۴۶
۱۹-۲ سودآوری ۴۶
۲۰-۲ ارزش بازار ۴۷
۲۱-۲ ضرورت سنجش و انعکاس داراییهای نامشهود از سوی حسابداران مدیریت ۴۷
۲۲-۲ حسابداری و داراییهای نامشهود ۴۹
۲۳-۲ بازار داراییهای نامشهود ۵۰
۲۴-۲ پیشینه تحقیق ۵۱
۱-۲۴-۲ پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل کشور : ۵۱
۲-۲۴-۲ پیشینه تحقیقات انجام شده در خارج از کشور ۵۴
فصل سوم: روش‌ اجرای تحقیق
۱-۳ مقدمه ۵۷
۲-۳ -روش تحقیق ۵۷
۳-۳-مدل تحلیلی تحقیق ۵۸
۴-۳ -متغیرها ۵۹
۱-۴-۳ متغیرهای مستقل ۵۹
۲-۴-۳ متغیرهای وابسته: ۶۰
۵-۳ جامعه آماری ۶۰
۱-۵-۳ نمونه آماری ۶۱
۶-۳ چگونگی جمع آوری داده ها ۶۱
۷-۳ متغیرهای تحقیق و چگونگی اندازه گیری آنها ۶۲
۸-۳ آمار توصیفی داده ها ۶۲
۹-۳ چگونگی بررسی فرضیه ها ۶۳
۱-۹-۳ آزمون نرمال بودن داده ها ۶۴
۲-۹-۳ روش و مدل به کار گرفته شده در تخمین ضرایب مربوط به متغیرهای تحقیق ۶۴
۱۰-۳ آزمون های آماری مورد نیاز برای تخمین مدل ها ۶۹
۱-۱۰-۳ آزمون معنی داری مدل رگرسیون ۶۹
۲-۱۰-۳ آزمون های خودهمبستگی و ناهمسانی واریانس ۷۰
۳-۱۰-۳ آزمون هم خطی بین متغیرهای تحقیق ۷۲
۱-۳-۱۱-۳ ماتریس همبستگی (ضریب همبستگی پیرسون) ۷۳
۴-۱۰-۳ آزمون ایستایی (مانایی)متغیرهای تحقیق ۷۳
۵-۱۰-۳ آزمون وجود عرض از مبدأ در مدل ها ۷۴
۱۱-۳ روش ترکیب و آرایش داده های تحقیق ۷۵
۱۲-۳ خلاصه ای از آزمون های آماری تحقیق ۷۵
۱۳-۳ خلاصه فصل ۷۶
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها
۱-۴ مقدمه‏ ۷۸
۲-۴آمار توصیفی داده ها ۷۹
۳-۴آزمون هم خطی بین متغیر های تحقیق ۸۴
۴-۴ آزمون ماتریس همبستگی بین متغیر ها ۸۷
۵-۴ آزمون فرضیات تحقیق ۸۸
۱-۵-۴ فرضیه اول ۸۸
۲-۵-۴ فرضیه دوم ۹۱
۳-۵-۴ فرضیه سوم ۹۵
۶-۴ خلاصه فصل ۹۸
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات
۱-۵ مقدمه ۱۰۰
۲
-۵ خلاصه موضوع تحقیق و روش تحقیق ۱۰۰
۳-۵ تحلیل یافته های تحقیق و مطابقت با یافته های دیگران ۱۰۳
۴-۵ محدودیت های تحقیق ۱۰۴
۵-۵ پیشنهادات تحقیق ۱۰۴
۱-۵-۵ پیشنهادات برخاسته از تحقیق ۱۰۴
۲-۵-۵ پیشنهادات برای تحقیقات آتی تحقیق ۱۰۴
پیوست ها
منابع و ماخذ
منابع فارسی: ۱۲۰
منابع لاتین: ۱۲۳
چکیده لاتین ۱۲۷

جدول ۱-۲: معیارهای اندازه گیری سرمایه انسانی ۳۱
جدول ۱-۳- متغیرهای وابسته و متغیرهای مستقل و نحوه محاسبه آنها ۶۲
جدول ۲-۳ – آزمون های آماری لازم جهت تحلیل مباحث مورد نظر تحقیق ۷۶
جدول ۱-۴ آماره های توصیفی ۷۹
جدول۲-۴ تست آزمون Kolmogorov-Smirnov ۸۳
جدول۳-۴آزمون هم خطی متغیرهای وابسته و مستقل ۸۵
جدول ۴-۴آزمون هم خطی متغیرهای مستقل ۸۶
جدول ۵-۴آزمون ماتریس همبستگی بین متغیرها ۸۷
جدول ۶-۴ ضرایب مدل رگرسیون روش حداقل مربعات تابلویی به روش اثرات ثابت (PLS) برای فرضیه اول ۸۸
جدول۷-۴آزمون معنی‌داری کل مدل برای فرضیه اول ۸۸
جدول۸-۴ ضرایب مدل رگرسیون روش حداقل مربعات تابلویی به روش اثرات تصادفی (pLS) ۸۹
جدول۹-۴آزمون معنی‌داری کل مدل ۹۰
جدول ۱۰-۴ نتایج حاصل از مقایسه متغیرهای موثر بر بهره وری صنایع دانش بنیان با غیر دانش بنیان ۹۰
جدول ۱۱-۴ ضرایب مدل رگرسیون روش حداقل مربعات تابلویی به روش اثرات ثابت (PLS) برای فرضیه دوم ۹۱
جدول۱۲-۴ آزمون معنی‌داری کل مدل برای فرضیه دوم ۹۲
جدول ۱۳-۴ ضرایب مدل رگرسیون روش حداقل مربعات تابلویی به روش اثرات تصادفی (pLS) ۹۳
جدول۱۴-۴ آزمون معنی‌داری کل مدل ۹۳
جدول۱۵-۴ نتایج حاصل از مقایسه متغیرهای سود آوری صنایع دانش بنیان با غیر دانش بنیان ۹۴
جدول ۱۶-۴ ضرایب مدل رگرسیون روش حداقل مربعات تابلویی به روش اثرات ثابت (PLS) برای فرضیه سوم ۹۵
جدول ۱۷-۴ آزمون معنی‌داری کل مدل برای فرضیه سوم ۹۵
جدول ۱۸-۴ ضرایب مدل رگرسیون روش حداقل مربعات تابلویی به روش اثرات تصادفی (pLS) ۹۶
جدول۱۹-۴ آزمون معنی‌داری کل مدل ۹۶
جدول۲۰-۴ نتایج حاصل از مقایسه ارزش بازار صنایع دانش بنیان با غیر دانش بنیان ۹۷

نمودار۱-۲: مدل چن و همکارانش از سرمایه های فکری و روابط میان آنها ۱۶
نمودار(۲-۲)انسان به عنوان یکی از عوامل تولید ۳۸
نمودار۳-۲:گونه های متفاوت سرمایه انسانی ۳۹
نمودار ۱-۴- توزیع آماری بهره وری ۸۲
نمودار ۲-۴- توزیع آماری ارزش بازار ۸۲
نمودار ۳-۴- توزیع آماری شاخص سودآوری ۸۳

چکیده:
سرمایه انسانی یکی از مهمترین اجزای سرمایه های فکری در سازمان ها است. زیرا منبع اصلی خلاقیت است. این تحقیق ، با بررسی رابطه بین ارزش سرمایه انسانی با برخی شاخص های عملکرد شرکت نظیر بهره وری، سودآوری و ارزش بازار ،به دنبال افزایش توانایی مدیران ، صاحبان سهام و سایر ذینفعان سازمانی ، در ارزیابی و پایش ارزش ایجاد شده ازخلال سرمایه انسانی برای سازمان، می باشد. برای انجام تحقیق هشت صنعت فعال در بورس در قلمرو زمانی تحقیق (۱۳۸۸-۱۳۸۴)انتخاب شد. سپس نمونه ای متشکل از ۶۰ شر کت از ۸ صنعت با روش حذف سیستماتیک انتخاب گردید. روش آماری مورد استفاده اجرای الگوی رگرسیون چندگانه با بهره گیری از روش حداقل مربعات تابلویی (به روش اثرات ثابت) بود. نتایج حاکی از تحقیق نشان می دهد کهبین ارزش سرمایه انسانی با بهره وری و ارزش بازار شرکتها رابطه معنی داری وجود دارد. اما رابطه ای بین ارزش سرمایه انسانی و سودآوری مشاهده نشد، به عبارت دیگر هرچند ارزش نیروی انسانی در شاخص عملکرد مالی (سودآوری)متبلور نیست، اما بازار برای این دارایی ها ارزش قایل است. این رابطه در سطح نیروی کار مستقیم و غیر مستقیم تولید و کارکنان اداری و فروش نیز مورد آزمون قرار گرفت. نتایج تحقیق حاصل از مقایسه بین صنایع دانش بنیان و سایر صنایع نیز نشان می دهد سرمایه انسانی شرکت به طور معنی داری در صنایع دانش بنیان تاثیر بیشتری بر عملکرد داشته است.
کلید واژه: سرمایه انسانی ، بهروری، سودآوری،‌ ارزش بازار ، داده های تابلویی

مقدمه:

فصل اول
کلیات تحقیق

۱-۱ مقدمه
عصر صنعت و تنها تمرکز بر صنعت سپری شده است و هم اکنون دوره ی اقتصاد مبتنی بر دانش، یا به عبارتی تولید ثروت و ارزش افزوده از دانش آغاز و به سرعت مراحل رشد و توسعه ی خود را سپری می کند. پیداست که در دوران کنونی نمی توان و نباید معیارهای فکری ، ارزشی و نگرشی عصر صنعت را به کار ببریم ، زیرا دوره ی کنونی ، پژوهش ، اندیشه و تصور نوینی را می طلبد . سازمان های امروزی ، از هر نوعی که باشد ، باید به تجدید ساختار و فرآیند ، تنظیم روابط و استفاده ی بهینه از منابع انسانی خود- که بهتر است آن را سرمایه انسانی بنامیم- بپردازند (قریشی ،۱۳۸۴،۹۹)۱.
در اقتصاد نوین دارایی های مجازی و ناپیدا همراه با دارایی های واقعی و آشکار ارزش یک سازمان را مشخص می کنند. اکثر سازمان ها می توانند اطلاعات دقیقی درباره ی دارایی های مملوس خود مانند زمین، ساختمان، ماشین آلات و تجهیزات ارائه دهند ولی معمولا هیچ گونه مدرک ثبت شده ای از دارایی های نامملوس خود نظیر مارک، سرمایه انسانی ، حق انحصاری ، مخارج برای پژوهش و توسعه و منابع انسانی که ارزش روزافزونی را برای سازمان ایجاد می کنند، در دست ندارند. جاسرتیا۲،(۲۰۰۰) کمبود اطلاعات درب
اره ی این که ارزش اقتصادی دارایی انسانی یک سازمان چقدر است و چه رابطه ای با عملکرد سازمان ها دارد از نقاط ضعف سیستم های فعلی حسابداری به شمار می رود.
صورتهای مالی سنتی، در شرایط فعلی توانایی انعکاس دارایی هایی را که در طول زمان ایجاد ثروت می کنند از دست داده اند. پیش از این، دارایی ها و بدهی هایی که در صورت های مالی نشان داده می شد، مشخص بودند ولی در حال حاضر با انتقال به دوره ی اقتصاد دانش محور ، طبقه بندی متفاوتی در دارایی ها ی سازمان به وجود آمده است(جانسون و سایرین، ۱۹۹۸ ،۱۴) ۳.

۲-۲تاریخچه مطالعاتی
پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل کشور :
شهریاری۴(۱۳۷۴)،به بررسی تاثیر اطلاعات حسابداری منابع انسانی بر رفتار استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری در ایران پرداخته است.نتایج تحقیق نشان می دهد که ارائه اطلاعات حسابداری منابع انسانی در یادداشتهای همراه صورتهای مالی و گزارشات حسابداری مدیریت بر رفتار استفاده کنندگان تاثیر معنی داری دارد و این اطلاعات بیشترین تاثیر را بر رفتار مدیران، سرمایه گذاران، کارکنان،تحلیل گران، اعتبار دهندگان دارد.
خانی۵(۱۳۷۶)،به بررسی تاثیر ارائه اطلاعات حسابداری منابع انسانی در عملکرد مدیریت و از دیدگاه مدیران با سابقه سازمانهای دولتی در ایران پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که ارائه اطلاعات حسابداری منابع انسانی بر پنج مرحله عمل کنترل و برنامه‌ریزی مدیریت یعنی مرحله شناسائی و تعریف مسائل، مرحله تحقیق برای راه‌حل‌های مختلف ، مرحله ارزیابی راه‌حل‌های مختلف ، مرحله انتخاب از میان راه‌حل‌های ارزیابی شده و مرحله گزارش برمبنای اقدامات انجام‌شده و نتایج حاصله در ارتباط با اهداف ، تاثیر معنی‌داری (از نظر آماری) دارد و نیز از حسابداری منابع انسانی می‌توان برای ارزیابی بهتر سطوح مختلف مدیریت و نیروهای زیر نظر آنها استفاده کرد و برای کاربرد عملی حسابداری منابع انسانی توسط مدیران پیشنهاد شده است تا آنها را از طریق کتب درسی، مجلات و … آگاه و آشناکرد و سیستم اطلاع‌رسانی مدیریت سازمانهای را طوری طراحی نمود تا سیستم اطلاع‌رسانی حسابداری منابع انسانی را دربرگیرد. و برای این امر از متدها و روشهای اندازه‌گیری مناسب می‌بایستی استفاده کرد. بنظر مدیران مذکور حسابداری منابع انسانی را بایستی از طریق صورتهای مالی نیز افشاء کرد و بر روی توسعه و پیشرفت کشورها از طریق تاثیر بر سیستم اطلاع‌رسانی مدیریت و سایر شاخص‌های توسعه تاثیر عمده دارد.
پیشینه تحقیقات انجام شده در خارج از کشور
چنگ و هسیو۶( ۱۹۹۷)، در تحقیقی به بررسی رابطه على سرمایه انسا نى و رشد اقتصادى پرداخته اند، نتیجه مطالعه آنها نشان مى دهد که در

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *