منبع پایان نامه ارشد با موضوع علوم ارتباطات، حرفه و شغل، روزنامه‌نگاری

49
الف – آگاهی‌دهی عمومی 49
ب – آزادی مطبوعات، شرط اساسی فعالیت روزنامه‌نگاری 49
پ – بیان حقیقت، وظیفه بنیادی روزنامه‌نگار 49
ت- احترام به حیثیت فردی و زندگی خصوصی 50
پیشینه ادبیات 50
اسرار حرفه‌ای و اصول اخلاقی روزنامه‌نگاران 50
تجربه کشورهای دیگر در حوزه مقررات اخلاق حرفه‌ای 52
گزارش تحقیق یونسکو در سال 1980 با عنوان اخلاق‌شناسی رسانه‌ها 53
اصول اخلاقی حرفه روزنامه‌نگاری در ایران 55
توسعه 57
تعریف توسعه 57
نظریه رسانه‌های توسعه 60
توسعه روزنامه‌نگاری و مطبوعات در ایران 63
رویکرد برنامه‌های توسعه در زمینه ارتباطات در ایران 64
پیشینه مطالعات 65
بررسی تحقیقات انجام شده در داخل ایران 65
تحقیقات انجام شده در خارج از ایران 68
جمعبندی تحقیقات انجام شده در ایران و خارج از ایران 69
فصل سوم 70
روش اجرای پژوهش 70
روش کیو 71
انتخاب گویه‌ها 72
انتخاب نمونه تحقیق 73
مقیاس تحقیق 73
ارزشیابی گویه‌های تحقیق 73
گویه‌های مورد توافق 73
گویه‌های مورد اختلاف: 74
استخراج نتایج 74
گویه‌های این پژوهش 74
گویه‌ها 74
فصل چهارم 81
یافتههای تحقیق 81
بررسی یافتهها بر اساس آزمون Q 82
الف) گویه‌های مورد توافق استادان علوم ارتباطات و روزنامه‌نگاری و سردبیران مطبوعات و سایتهای خبری 83
تفاوت فاحش در نگاه به گویه‌های مرتبط با فلسفه اخلاق 85
روزنامه‌نگاران اشتباهات خود را میپذیرند 86
ب) آرایه نزولی گویه‌های گونه اول (سردبیران مطبوعات و سایتهای خبری) 92
عدم پایبندی صدا و سیما به اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری 92
نقش ویرانگر آمیختگی تبلیغ بازرگانی با خبر 93
موظف بودن رسانه به انعکاس نظر طرفی که خبری بر علیهاش منتشر میکند 93
اهمیت اعتماد جامعه به یک رسانه 94
حق جامعه برای رعایت استانداردهای حرفه‌ای توسط رسانهها 95
ترد رسانه‌ای که اشتباه خود را اصلاح نکند 95
بی‌ارتباطی توقیف مطبوعات با رعایت اخلاق حرفه‌ای مطبوعاتی 95
ج) آرایه نزولی گویه‌های گونه دوم (استادان علوم ارتباطات و روزنامه‌نگاری) 102
نگاه فرهنگی به توسعه 103
غیبت عالمان علوم اجتماعی و انسانی در برنامه‌ریزی‌های توسعه کشور 103
رعایت استانداردهای حرفه‌ای 103
نقش ویرانگر آمیختگی تبلیغ بازرگانی با خبر 104
موظف بودن رسانه به انعکاس نظر طرفی که خبری بر علیهاش منتشر میکند 104
د) گویه‌های مورد اختلاف پاسخ‌گویان 113
اختلاف نظر بر سر رعایت نکردن اخلاق حرفه‌ای در تشکل‌های مطبوعاتی از دلایل توسعه‌نیافتگی تشکل‌ها 113
اختلاف نظر برسر نبود نهاد ناظر بر اعمال رسانهها از جانب خود آنها 114
اختلاف نظر بر سر رعایت حقوق مولفان و مصنفان در صدا و سیما 114
بحث و نتیجه‌گیری 123
محدودیت‌های پژوهش 128
پیشنهادها 129
فهرست منابع و مآخذ 131
فهرست منابع فارسی 132
فهرست منابع غیر فارسی 136
منابع اینترنتی 136
پیوست‌ها و ضمائم 137
چکیده انگلیسی 143

فهرست جداول
جدول شماره 1. آرایه نزولی گویه‌های مورد توافق سردبیران و استادان علوم ارتباطات درباره 60 گویه پژوهش 88
جدول 2. آرایه نزولی پاسخ‌های پاسخ‌گویان گونه اول (27 نفر) به تمامی گویه‌ها به‌وسیله نرم‌افزار کوانل 98
جدول شماره 3. آرایه نزولی پاسخ‌های پاسخ‌گویان گونه دوم (13 نفر) به تمامی گویهها به‌وسیله نرم‌افزار کوانل 109
جدول 4. گویه‌های مورد اختلاف دو گونه پاسخ‌گویان در موضوع نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری 116
جدول5. آرایه نزولی گروه‌های مورد مخالفت (بیشترین تشابه مخالفت یا بیشترین عدم توافق) دو گونه پاسخ‌دهنده درباره نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری 117
جدول 6. آرایه نزولی گروه های مورد توافق (بیشترین تشابه موافقت) دو گونه پاسخ‌دهنده درباره نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری 118
جدول 7. ماتریس ضریب همبستگی پاسخ‌های پاسخگویان گونه اول 119
جدول 8. ماتریس ضریب همبستگی پاسخ‌های پاسخ‌گویان گونه دوم 120
جدول 9. جدول وزنی پاسخ‌های پاسخگویان گونه اول(27 نفر) 121
جدول 10. جدول وزنی پاسخ‌های پاسخگویان گونه دوم(13 نفر) 122
جدول شماره 11 نمونه گویه‌های ارسالی برای سردبیران مطبوعات و استادان علوم ارتباطات در تهران (1391) 138

چکیده
هدف از این پژوهش بررسی«نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری‌ از دیدگاه سردبیران مطبوعات و استادان ارتباطات و روزنامه‌نگاری تهران» بود. پژوهش حاضر با استفاده از روش آماری کیو و نرم‌افزار کوانل انجام شد.
بعد از تدوین پرسشنامهای با 60گویه، پرسشنامهها برای 20 استاد و مدرس ارتباطات و روزنامه‌نگاری و 20 سردبیر مطبوعات و سایتها ارسال شد. این پژوهش به دنبال اثبات فرضیه خاصی نبود، بلکه قصد آن بود دیدگاه و نگرش سردبیران مطبوعات و استادان علوم ارتباطات در مورد اخلاق حرفهای روزنامه نگاری و نقش آن در رشد و توسعه این حرفه به دست آید.
متغیر وابسته این پژوهش «توسعه روزنامه‌نگاری» بود و متغیر مستقل «اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری» که در 60 گویه مورد پرسش در دو گروه یادشده اجرا شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار کوانل تحلیل شد و ضریب همبستگی پیرسون 624/0 به دست آمد.
نتایج نشان داد که دو گروه یاد شده در مورد ارتباط بین مسائل کمی مرتبط بین توسعه مطبوعات و ارتباط آن با
اخلاق حرفهای روزنامهنگاری نظر موافقی ندارند،اما درباره مسائل کیفی مرتبط با توسعه روزنامهنگاری و ارتباط آن با اخلاق حرفهای و اهدافی که برای این پژوهش در نظر گرفته شده بود تا حدودی نظر موافق دارند.
کلید واژه‌ها: اخلاق، اخلاق حرفه‌ای، اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری، توسعه روزنامه‌نگاری و مطبوعات،صدا و سیما

فصل اول
کلیات پژوهش

1-1- مقدمه
«ارتباط اجتماعی از طریق نوشتار چاپی، مدتهای طولانی تنها در پرتو یک آزادی پرجاذبه، موسوم به آزادی بیان1 صورت میگرفت و به همین لحاظ، روزنامه‌نگاران غربی به خود میبالند که همکاران پیشین آنان در قرون 17 و 18 میلادی در راه تامین و تضمین این آزادی و تبدیل مطبوعات به رکن چهارم دموکراسی نقش مهمی‌ایفاء کردهاند.
اما از اواسط قرن نوزدهم، به دنبال پیشرفتهای سریع تکنیکهای جدید ارتباطی و جایگزینی آتلیههای چاپی کوچک مورد استفاده روزنامههای عقیدتی و سیاسی قبلی با یک صنعت جدید مطبوعاتی که همزمان با افزایش پرجهش شهرنشینی و مخصوصا توسعه سریع آگهیهای بازرگانی و سهم بیش از پیش و رو به رشد آنها در تامین مالی روزنامهها و پاسخگویی به مقتضیات سودآوری موسسات بزرگ انتشاراتی صورت گرفت، مسائل جدیدی در مورد کیفیت کار روزنامه‌نگاری پدید آمدند. به گونهای که از آن پس دیگر برای حل مسائل، تکیه بر نقش حیاتی آزادی بیان و مخصوصا آزادی مطبوعات2 برای پیشرفت و توسعه روزنامهها کفایت نمیکرد و روزنامه‌نگاران3 ناچار بودند برای مقابله با مسائل مذکور، راه حلهای مناسب بیابند.
روزنامه‌نگاراندر این میان، به ویژه توجه پیدا کردند که اکنون در جامعهای فعالیت میکنند که پیامهای ارتباطی آنها به شکل انبوه و نامشخص، پخش و منتشر میشوند و الزاما با شرایطی روبرو میگردند که دیگر تنها اتکای به آزادی بیان برای انجام صحیح کار حرفه‌ای آنان کافی نیست و در این زمینه مسئولیت4 آنها نیز باید طرف توجه قرار بگیرد.
ضرورت چارهجویی برای مسائل مذکور، سبب شد که در میان روزنامه‌نگاران و مدیران مطبوعات به تدریج گرایشهای تازهای برای تدوین و تصویب مجموعههای اصول و مقررات اخلاقی حرفه روزنامه‌نگاری و تاسیس نهادهای غیر دولتی مستقل و نوینی، موسوم به شورای مطبوعات5، به منظور حراست از آزادی مطبوعات و نظارت بر اجرای اصول و مقررات مذکور پدید آیند.» (معتمدنژاد، معتمدنژاد، 356- 7:1386)
از سوی دیگر و به دنبال رشدو توسعه مطبوعات و گسترش فراوان آن و مشکلاتی که در حوزه عمومی‌نسبت به نحوه انعکاس اخبار و رویدادها رخ میداد«ضرورت تدوین و تصویب اصول و مقررات اخلاقی حرفه روزنامه‌نگاری6، همراه باتوسعه مطبوعات خبری تجارتی، از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ابتدا از سوی انجمنها و اتحادیههای صاحبان مطبوعات و روزنامه‌نگاران کشورهای غربی وسپس در سطح جهانی از طرف سازمانهای حرفه‌ای بینالمللی، منطقهای و همچنین «جامعه ملل» 7و «سازمان ملل متحد»8 مورد توجه قرار گرفت.» (انتظامی، 257: 1388)
از جانبی و «با آغاز شکلگیری مطبوعات نوین، همراه با ظهور نظریه مردمسالاری، بازگوکردن حقایق و پایبندی به صحت مطالب به سرعت به یکی از اجزای مهم روزنامه‌نگاری تبدیل شد.» (کواچ9 و روزنتسیل10، ترجمه حیدری،10: 1385)
1-2- بیان مسئله
از نظر کانت11 «اخلاق این است که انسان راست بگوید، نه برای اینکه راست گفتن را وسیله رسیدن به هدف دیگری میداند، خدمت به مردم بکند نه برای اینکه این کار برای او سعادت میآورد بلکه برای اینکه باید راست گفت، باید خدمت به خلق کرد و… یعنی باید هیچ غایتی را در نطر نگیرید. به محض این که غایتی را در نظر گرفتید وگفتید ما این فعل را انجام میدهیم برای اینکه به آن غایت برسیم دیگر شما اخلاقی زندگی نمیکنید، بلکه مصلحت اندیشی میکنید… انسان وقتی اخلاقی زندگی میکند که احکام اخلاقی را به صورت مطلق، نه وسیله، در نظر بگیرد و انجام بدهد… به عبارت دیگر اخلاق را نباید وسیله دانست، اخلاق خود هدف است». (ملکیان، 156: 1379)
در مقابل دیدگاه کانت دیدگاه فایدهگرایان12 قرار دارد که از جمله معروفترین آنها جان استوارت میل13 است که معتقد است «اخلاق، یا عمل بایسته، عبارت است از افزودن لذت و شادکامی‌و ربطشان در این است که جست وجوی لذت خود (که همان خوشبختی است)، وقتی به شکلی پیچیده و دوراندیشانه جست و جو شود، به افزایش خوشبختی عمومی‌(که همان اخلاق است) منجر میشود» (میل، 34: 1388)
دیدگاههای مرتبط با مشربهای مختلف در فلسفه اخلاق در نهایت باید بروزات عملی خود را نشان میداد، بر چنین بنیانی«در دهههای اخیر کوشش به عمل آمده است تا معانی دو واژه اخلاق و اصول اخلاقی از هم تفکیک شوند و با یکدیگر مشتبه نگردند. به این منظور، واژه «اخلاق» 14برای مشخص کردن معیارهای «رفتار نیک»15 و واژه «اصول اخلاقی»16 برای معرفی یک رویکرد فردگرا و حتی علمی‌و توجیهی در مورد «قواعد رفتاری»17 به کار گرفته شدهاند.» (معتمدنژاد، معتمدنژاد، 361: 1386)
این تحولات و گسترش روز افزون و شعبه، شعبه شدن علوم انسانی سبب شد تا رویکردی تخصصیتر در حوزه «اخلاق‌شناسی»18 شکل بگیرد. رویکردی که به اعتقاد دکتر معتمدنژاد از آن به عنوان اخلاق‌شناسی حرفه‌ای میتوان یاد کرد «اخلاق‌شناسی حرفه‌ای، به نوعی، در حد فاصل بین «اخلاق» که به آن تکیه می‌کند و «حقوق» که ظواهر آن را حائز است، قرار می‌گیرد و چنین وضعیتی سبب می‌شود که گاهی مقررات اخلاق‌شناسی با مقررات حقوقی، همگرایی دا
شته باشند و در بعضی زمینه‌ها هم با آنها در تعارض باشند… در حالی که «اصول اخلاقی» به منزله قدرت زیر سوال بردن مجموع فرآیند اطلاعات، طرف توجه قرار می‌گیرد، اخلاق‌شناسی زمینه کاربرد محدود یک اخلاق ویژه فعالیت روزنامه‌نگارانه را معرفی میکند. به عبارت دیگر اخلاق‌شناسی، قواعد حرفه‌ای را که معرف شرایط معمولا قابل قبول یک اطلاع یا خبر صحیح عمل‌گرایانه آن هستند، در بر دارد به نحوی که بر یک اخلاق حاکم بر فعالیت روزانه روزنامه‌نگاری استوار است.» (معتمدنژاد، معتمدنژاد، 367:1386)
از آن پس در شاخههای مختلف و پیشههای گوناگون آییننامهها و نظامنامههای بسیاری نوشته شد، چرا که تهیه‌کنندگان این گونه مرامنامهها معتقد بودند«هر نوع اخلاق به کاری ربط مییابد، حرفه و شغلی که ما سرگرم آن هستیم. از آنجا که هر حرفه و شغل مناسب و خوب میتواند موجب رضایت خاطر صاحب آن باشد، اخلاق مربوط به آن حرفه و شغل اهمیت مییابد. خوب عملکردن در هر حرفه به این معناست که به قوانین آن حرفه که برای آن هدفگذاری شده است، دست یابیم. در مورد پزشکی، آرمان حرفه‌ای سلامت است یا در مورد وکلا وضع آرمانی دستیابی به عدالت… آرمان حرفه‌ای در

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *