منبع پایان نامه ارشد با موضوع علوم ارتباطات، فلسفه اخلاق، آموزش اخلاق

نمونه در بخش انگلستان ضمن ارائه تجربیات عملی شورای مطبوعات انگلیس، گزارش‌های کارلکوت درباره میزان رعایت و یا عدم رعایت اخلاق حرفه‌ای از سوی مطبوعات این کشور، اصول اخلاق حرفه‌ای، کمیسیون شکایات مطبوعات، نظام‌نامه اخلاقی جان ویکهام آمده است و در فصل‌های مربوط به کشورهای هند و مصر نیز چنین اطلاعات و آگاهی‌هایی وجود دارد. چنانکه درفصل سوم به سوءاستفاده گرو‌ه‌های مسلح مخالف دولت از روزنامه ‌نگاران و وادار ساختن آنها به نقض اخلاق حرفه‌ای آمده است.
محقق در نتیجه‌گیری خود از این تحقیق معتقد است«دو بحران اقتصادی و اعتبار، همواره مطبوعات (رسانه) را مورد تهدید قرار می‌دهد. بحران اول از استقلال و آزادی مطبوعات می‌کاهد و بحران دوم (اعتبار) یک مرض عمومی‌و واگیردار مطبوعاتی است که اگر به موقع شناسایی و با داروی صداقت و درستی درمان نشود، ورشکستگی و بالاخره مرگ زودهنگام مطبوعات را به وجود می‌آورد.» (اسدی، 1381)
قاسمی ‌(1386) در پژوهشی با عنوان «نقش رسانههای گروهی در توسعه ورزش کشور» به این نتیجه دست یافت که بین وضع موجود اخلاق در رسانه‌های ورزشی با وضع مطلوب آن تفاوت معنیداری وجود دارد.
پورنقدی (1388) در پژوهش خود با عنوان«اخلاق در فنآوری اطلاعات و آسیبشناسی اخلاق ارتباطات» با بررسی رفتار 80 نفر از کاربران عمومی‌فنآوری اطلاعات در مدت 9 ماه مشخص کرد که «بیش از 85 درصد کاربران در معرض آسیبهای اخلاقی و ناهنجاریهای فنآوری اطلاعات قرار دارند که سهم کودکان و نوجوانان در این نمونهگیری از سایرین بیشتر است.» او در این تحقیق نتیجه گرفته است«اخلاق حرفه‌ای به دلیل اینکه متخصصان تنها با تسلط بر کار و فعالیت حرفه‌ای خود و فلسفه و نقش آن در زندگی مردم به درک اخلاقی نایل میآیند و عینیتگرایی و بیطرفی علمی‌و عدم جانبداری سیاسی که مهمترین اصل اساسی علم و فنآوری است، در رابطه با اخلاق علمی‌حرفه‌ای مورد تایید قرار گرفته است» (پورنقدی، 21: 1388)
خانیکی (1388) در مقاله خود. با عنوان«چارچوبی برای پژوهش در اخلاق رسانه» با تفکیک دو مهفوم«اخلاقیات» و «اخلاق» به ابعاد و زمینههای کاربرد مقوله اخلاق در رسانه‌ها پرداخته است. او در این مقاله اصول بنیادین تاثیرگذار در اخلاق رسانه و عوامل برونرسانه‌ای موثر در ساخت و نقش آن را مورد بررسی قرار داده و با تکیه بر نظریه هنجاری مسئولیت اجتماعی، مقوله اخلاق رسانه را فراتر از مفهوم فردی اخلاقی و اخلاق روزنامه‌نگاران منفرد دیده است.
او در نتیجه‌گیری از این مقاله معتقد است هسته مرکزی اصول اخلاقی رسانه باید از تمرکز بر روزنامه‌نگاران به تمرکز بر نهادها از جمله نهادهای رسانه‌ای، دولتها و نهادهای بینالمللی تغییر جهت دهد و بر آن اساس، چارچوبی برای تدوین مقررات اخلاق کاربردی در قالب اخلاق‌شناسی حرفه‌ای ارائه شود. چارچوبی که با تکیه بر چهار اصل آگاهیدهی عمومی، آزادی مطبوعات، بیان حقیقت و احترام به حیثیت فردی و زندگی خصوصی میتواند فضاهای متکثر و متنوع رسانه‌ای را در بر بگیرد (خانیکی، 80: 1388)
نمکدوست (1384) در پژوهش خود با عنوان«مبانی استقلال حقوقی حرفه روزنامه‌نگاری» که از روزنامه‌نگاران واحدهای مطبوعاتی شهر تهران به صورت نمونهگیری تصادفی ساده و حجم نمونه معادل 374 نفر انجام داده است به این نتیجه رسیده است که «بیشتر روزنامه‌نگاران نبود قوانین مشخص در حمایت از روزنامه‌نگاران و حرفه روزنامه‌نگاری را از جمله مهمترین عوامل آسیبرسان به استقلال حرفه‌ای وحقوقی خود میدانند، خواهان تضمین حق دسترسی آزادانه به منابع خبری، وتعیین مجازات در قوانین مربوطه برای کسانیاند که مانع دسترسی آزادانه آنها به منابع خبری میشوند و حمایت از حق مولف برای روزنامه‌نگاران را به منظور تضمین استقلال حقوقی حرفه خود ضروری میدانند» (نمکدوست، 13: 1384)
تحقیقات انجام شده در خارج از ایران
«‌هاردین112، ژانگ113 و واتساید114 (2009) در پژوهشی که از طریق نظرسنجی تلفنی از روزنامه‌نگاران ورزشی ایالات متحده انجام دادند، به بررسی باورها و نگرش‌های خبرنگاران ورزشی نسبت به اصول اخلاقی و حرفه‌ای و همچنین چگونگی ارتباط بین اخلاق و عملکرد روزنامه‌نگاران ورزشی پرداختند. نتایج این مطالعه نشان داد که خبرنگاران تمایل به استفاده از بلیط رایگان، قمار و دوستی با منابع خبری خود را دارند. (هاردین، ژانگ و وایتساید، 2009: 325)
پلایسانس115 (2007) پس از یک دوره تمرینی آموزش اخلاق رسانه‌ای برای دانشجویان روزنامه‌نگاری تفاوت معنیداری را در نحوه اولویتبندی ارزش‌های کلیدی روزنامه‌نگاری و اخلاق رسانه‌ای از قبیل جوانمردی، استقلال، صداقت و اجتناب از صدمهزدن به دیگران در آغاز و پایان دوره به دست آورد. این مطالعه همچنین، کاهش‌های معنیداری را در درجه ایده‌آلگرایی و نسبیتگرایی دانشجویان پس از گذراندن دوره آموزش اخلاق رسانه‌ای نشان داد. (پلایسانس، 2007)
جمعبندی تحقیقات انجام شده در ایران و خارج از ایران
«کمبودن اینگونه پژوهشها در ایران که از انگشتان یک دست هم تجاوز نمیکند و در مقابل کثرت این گونه پژوهشها در کشورهای توسعهیافته خود از میران دغدغه مسئولان، نویسندگان و پژوهشگران در این زمینه خبر میدهد و تاکیدی است بر این نکته که این پژوهشها خود نقشه راهی است برای مدیران وبرنامهریزان رسانه‌ای تا در افقی که برای رسانه طراحی میکنند، جایگاه و پایگاه مسائل مربوط به اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگ
اری را هم لحاظ کنند.

فصل سوم
روش اجرای پژوهش

روش کیو116
روش پژوهش حاضر «کیو» است که توسط فیزیکدان و جامعهشناس انگلیسی ویلیام استیفنسون117 ارائه شد و به سرعت از حوزه تخصصی وی در عرصه پژوهشهای ارتباطی و علوم سیاسی مورد استفاده قرار گرفت. استیفنسون که دستیار چارلز اسپیرمن118 خالق تحلیل عاملی119 بود، نویسنده اثر مرجعی در این زمینه به نام مطالعه رفتار: تکنیک کیو و روش شناسی آن 120 است.
استیفنسون در روش کیو که یکی از مطرحترین روش‌های موجود برای نگرشسنجی است، بر دو ماتریس مستقل دادهها121 تاکید میورزد: «اقدامات عینی122 (R) و اقدامات ذهنی123 (Q) که در رابطه عاملی با یکدیگر قرار دارند.» (استیفنسون، منبع اینترنتی) هدف اصلی او در روش کیو درگیرسازی فضای ذهنی (نگرش) در شرایط عینی برای درک بهتر پدیدههای مورد بررسی است. (استیفنسون، صص 561-567، 1996)
دکتر نعیم بدیعی عضو هیئت علمی‌دانشگاه علامه طباطبائی در کتاب سالنامه پژوهش و ارزشیابی در علوم اجتماعی و رفتاری، در مقاله خود با عنوان «روششناسی کیو» همه جوانب مرتبط با این روش را توضیح داده است. دکتر بدیعی در این مقاله با معرفی سه نوع روش کیو یعنی دسته بندی کیو بیساختار124 دستهبندی کیو با ساختار یکسویه125 و دستهبندی کیو با ساختار دوسویه یا فاکتوریال126 درباره روش مزبور مینویسد:
«در این روش، گویه‌ها یا مفاهیم مورد بررسی (مضمون، عبارت، جمله، عکس، خبر،…) با کمک پاسخگویانی که دارای ویژگیهای مشترک باشند، با استفاده از مقیاس لیکرت و تحلیل عاملی مورد بررسی و ارزشیابی قرار میگیرند. گویه‌های مورد تحقیق بر روی کارت‌هایی که به کارتهای کیو موسوم است نوشته یا چاپ میشود و در اختیار پاسخگویان قرار میگیرند و به ترتیبی که پژوهشگر تعیین میکند، این گویه‌ها بر روی کارتهای مقیاس لیکرت از کاملا (شدیدا) موافق تا کاملا (شدیدا) مخالف در خصوص سنجش نگرشها و یا قابلاستفاده و غیرقابل استفاده (در مورد اخبار) مورد ارزشیابی و رتبهبندی قرار میگیرند، به صورتی که توزیع فراوانی گویه‌ها بر روی مقیاس لیکرت، نرمال یا شبه نرمال باشد.» (بدیعی، 155، 1381)
انتخاب گویه‌ها
برای تدوین گویه‌های این پژوهش در مرحله نخست جملات و عبارتهایی از مقالهها، کتابها، مرامنامههای مربوط به اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری و نیز برخی از آییننامهها انتخاب شد. فرض اولیه این بود که این گویه‌ها معرف مفاهیم و موضوعات مطرحشده در زمینه اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری و توسعه روزنامه‌نگاری است. سپس بر اساس دستورالعملهای روش کیو و با اتکا به مبانی نظری تحقیق ارائهشده و بعد از مشورت با استاد راهنما و استاد مشاور و نیز دکترحبیب صبوری و سه تن از سردبیران و پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی (عباس عبدی، محسن گودرزی و بهروز گرانپایه) 90 گویه در سه زمینه زیر تدوین شد.
1. گویه‌های مربوط به اخلاق و فلسفه اخلاق و نحلههای مختلف آن
2. گویه‌های مربوط به اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری
3. گویه‌های مربوط به توسعه روزنامه‌نگاری
سپس 60 گویه از میان آنها و با ادغام کردن آنها در یکدیگر در اختیار پاسخدهندگان قرار داده شدند (جدول گویه‌های نهائی ارسال شده برای روزنامه‌نگاران پیوست است)
انتخاب نمونه تحقیق
پاسخگویان گویه‌ها نیز بر خلاف پژوهشهای پیمایشی که معرف جمعیت آماری هستند، معرف حوزه مورد نظر این پژوهش – اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری و توسعه روزنامه‌نگاری – هستند.
مقیاس تحقیق
در این بخش از تحقیق نیز، تناسب تعداد گویه‌ها با مقیاس تحقیق، در هماهنگی با نظرات استاد راهنما و مشاور در نظر گرفته شد.
ارزشیابی گویه‌های تحقیق
ارزشیابی گویه‌های پژوهش توسط 20 استاد و مدرس علوم ارتباطات و روزنامه‌نگاری و 20 سردبیر باتجربه روزنامه و نشریه و سایت در شهر تهران صورت گرفته است.
گویه‌های مورد توافق
بنا به تعریف، گویه‌های مورد توافق گویه‌هایی هستند که اختلاف بین میانگین گویه‌های پاسخگویان، در منحنی نرمال، در حد 1+ و 1- نمره استاندارد از میانگین صفر قرار دارد.
گویه‌های مورد اختلاف:
در روش Q گویه‌های مورد اختلاف، گویه‌هایی هستند که اختلاف بین میانگین گونههای پاسخگویان بیشتر از 1+ یا 1- نمره استاندارد باشد.
استخراج نتایج
استخراج نتایج تحقیق با استفاده از برنامه کامپیوتری کوانل127 صورت گرفته است و چون این برنامه امکان توزیع نرمال را فراهم میکند گویه‌ها به صورت پرسشنامه در اختیار پاسخگویان قرارگرفت.
گویه‌های این پژوهش
شصت گویه این پژوهش زیر نظر استاد راهنما و مشاور تهیه شده و مربوط به برخی نحلههای فلسفه اخلاق، توسعه روزنامه‌نگاری و اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری است، این گویه‌ها به شرح زیر ادغام و برای استادان و مدرسان علوم ارتباطات و سردبیران روزنامهها و سایتهای خبری ارسال شد:
گویه‌ها
1. اخلاق را نباید وسیله دانست، اخلاق خود هدف است.
2. هر فرهنگی تعریف خاص خود را از اخلاق دارد.
3. اخلاق مبنایی عینی دارد و ما می‌توانیم با تحقیق عقلانی مشخص کنیم که آن قواعد کدامند.
4. ارزشهای ما چیزی جز اظهار احساسات شخصی ما نیست.
5. ما اعمال خود را به طریقی تفسیر میکنیم که ما را خرسند و مسرور کند.
6. معیاری از خوب و بد وجود دارد که مستقل از مشیت الهی است.
7. اصول اخلاق حرفه‌ای رسانهها با حقوق و قوانین رسانه کاملاً تفاوت دا
رند.
8. اخلاق روزنامه‌نگاری باید بازتاب تعهدات اجتماعی باشد که نمی‌توان از زیر آنها شانه خالی و یا خودسرانه آنها را نفی کرد.
9. روزنامه‌نگاران بسیار بیشتر از صاحبان بقیه مشاغل در معرض زیرپاگذاشتن مبانی اخلاقی قرار می‌گیرند.
10. مهم است که روزنامه‌نگارها اعتماد جامعه را به دست آورند و آن را حفظ کنند.
11. بیشتر موارد اخلاق رسانه‌ای شامل رخدادها و تصمیم‌هایی می‌شود که در آنها دو یا چند ارزش اخلاقی در برابر هم قرار می‌گیرندو کنشگر رسانه‌ای باید در تصمیمی‌خاص و بر اساس یک الگوی منطقی و عقلانی، به یکی از آن ارزشها اولویت بدهد.
12. روزنامه‌نگاران دریافتند که تنها اتکای به آزادی بیان برای انجام صحیح کار حرفه‌ای روزنامه‌نگاری کافی نیست مسئولیت آنها (رعایت اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری) نیز باید طرف توجه قرار بگیرد.
13. درآمیختن همیشگی و گسترده خبر با تبلیغ بازرگانی اگر به یک اخلاق و روند ثابت مبدل شود آثار ویرانگری بر محیط‌های رسانه‌ای خواهد گذاشت.
14. رسانه‌ها با پذیرش و ایفای تعهدات مورد نظر (رعایت استانداردهای حرفه‌ای خبری، مانند حقیقت، صحت، عینیت و توازن)، باید به

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *