مبانی فلسفی دیدگاه های مسئولیت اجتماعی

دانلود پایان نامه

ارزش های محیطی
مردم کنترلی بر روی محیط شان ندارند.


مردم می توانند محیط را کنترل نمایند.
محیط باید برای زندگی بهتر همه نسل ها حفظ شود.
ارزش های زیباگرایی
ارزش های زیباگرایی مفهومی ندارند.
ارزش های زیباگرایی خوب اند، اما سازمان به
آنان نیازی ندارد.
ارزش های زیباگرایی باید حفظ شود و سازمان ها به آنان نیاز دارند.
مبانی فلسفی دیدگاه های مسئولیت اجتماعی
براساس هر یک از سه مرحله تاریخی مسئولیت اجتماعی، سه نوع فلسفه یا دیدگاه اساسی وجود دارد. این دیدگاه ها عبارتند از:
1- دیدگاه کلاسیک؛
2- دیدگاه مسئولیت پذیری؛
3- دیدگاه پاسخگویی.
در دیدگاه کلاسیک ، سازمان ها صرف اً به دنبال سودآوری و به حداکثر رساندن منابع خود بودند و معیارهای اخلاقی برایشان مهم نبود . به عنوان مثال، رابرت مرسر یکی از طرفداران دیدگاه کلاسیک می گوید:
مسئولیت اولیه هر بنگاه اقتصادی کسب سود است، این بدان معنی »است که نه شما و نه کارکنا ن تان و نه هیچ کس دیگر نباید به جامعه فکر کند« (بونه و کورتز، (1992
انتقادات زیادی به این نوع نگرش وجود دارد، از جمله اینکه سودجویی صرف ممکن است باعث بروز رفتارهای غیراخلاقی از سوی سازمان ها شود. دیدگاه مسئولیت پذیری که با مرحله دوم مسیر تاریخی مسئولیت جتماعی همراه است ، بر این نکته تأکید دارد که سازمان ها، صرفاً برای گروه های خاصی که ممکن است باعث ایجاد محدودی ت هایی برای فعالیت آنها شوند، فعالیت کرده و سعی در برآورده نمودن نیازهای آنان دا رند. در این تفکر ، سازمان برای فعالیت های خودش چارچوب هایی را مد نظر قرار می دهد که صرفاً در جهت برآورده نمودن نیازهای گروه ذی نفعان است. اما دیدگاه سوم که همراه با مرحله سوم مسیر تاریخی مسئولیت اجتماعی است ، دامن ه گسترده تری از دیدگاه مسئولیت پذیری دارد . در این دیدگاه ، سازمان ها به مثابه شرکا یی در کنار سایر مؤسسات و نهادهای جامعه هستند و تلاش زیادی م ی کنند تا مشکلات جامعه حل شود و در نهایت سطح رفاه و کیفیت زندگی اجتماعی مردم جامعه با رعایت برآورده نمودن نیازهای تمامی طرف های ذی نفع، بالاتر رود.
دیدگاه اسلام به مسئولیت اجتماعی
در بررسی کتب اسلامی و نظرات علمای مسلمان، نکات جالب توجهی وجود دارد که در بررسی فلسفی دیدگا ه ها می توان تا حدود زیادی آن را بسیار مدرن و پیشرفته قلمداد کرد . حال در اینجا به ذکر برخی از آیات و احادیث می پردازیم که نشان دهنده نگاه بسیار پیشرفته و مدرن اسلام نسبت به مسئولیت های اجتماعی است. توجه به رفاه عمومی جامعه در اصول اخلاقی ، اعتقادات و ارزش های مذهبی ما نیز وجود داشته است که موارد زیر شاهدی بر این مدعا است:
نیکی کردن
در قرآن به کرات گفته شده است که با هم به نیکی رفتار نمایید . به عنوان نمونه، در سوره بقره، آیه 83 خداوند می فرماید: که جز خدا را نپرستید و نیکی کنید به پدر و مادر خویش و یتیمان » و فقیران و به زبان خوش با مردم تکلم کنید و نماز به پا دارید و زکات مال خود را بدهید.«
مسئول بودن نسبت به یکدیگر
خداوند متعال در کتاب آسمانی قرآن ، مسلمانان را نسبت به یکدیگر مسئول دانسته و با صراحت و دقت مسئولیت آنان را نسبت به یکدیگر تعیین و مشخص نموده است . از جمله در قرآن کریم خطاب به مؤمنان می فرماید «و حق خویشاوندان و مسکینان و در راه ماندگا ن را ادا کن» ( سوره اسراء، 28) نیست» : پروردگار در سوره بقره در آیه 178 می فرماید که روی به جانب مشرق یا مغرب کنید، نیکوکار کسی است که به خدای عالم و روز قیامت و فرشتگان و پیغمبران ایمان آورد و دارایی خود را در راه دوستی خدا به خوی شان و یتیمان و فقیران و رهگذران و گدایان بدهد و زکات مال به مستحق بدهد.« . . . همچنین در سوره نساء آیه 36 آمده است: »نسبت به پدر و مادر و خویشان و یتیمان و فقیران و همسایه خویش، بیگانه و دوستان موافق و رهگذران و بندگان زیردست، در حق همه نیکی کنید.«
برخورد درست با زمین
پروردگار متعال در رابطه با استفاده از نعمت های پروردگار در زمین در سوره اعراف در آیه 74 می فرماید:» و به یاد آورید در زمین به شما جای مناسب داد . . . ، در دشت های آن برای خود کاخ هایی ساختید . . . پس نعمت های خدا را به یاد آورید و در زمین سر به فساد برندارید.« یا در سوره یس، آیه 55 می فرماید:» بدانید که در حقیقت آنچه در آسمان ها و زمین است از آن خداست. بدانید که در حقیقت وعده خدا حق است ولی بیشتر آنان نمی دانند.« پروردگار متعال در سوره بقره در آیه 11 درخصوص فساد نکردن در زمین می فرماید» :و چو ن به آنان گفته شود در زمین فساد نکنید، می گویند ما خود اصلاح گریم.«
حقوق مردم
پروردگار متعال در رابطه با رعایت حقوق مردم در قرآن به کرات تأکید فرموده است از جمله می توان به سوره هود آیه 85 اشاره نمود: «و ای قوم من، پیمانه و ترازو را به عدل و داد، تمام دهید و حقوق مردم را کم مدهید و در زمین به فساد سر برمدارید» در سوره بقره آیه 267 می فرماید: »از آنچه برای شما از زمین برآورده ایم، انفاق کنید و در پی ناپاک نروید که از آن انفاق کنید، درحالی که آن را اگر به خودتان می دادند جز با چشم پوشی و بی میلی نسبت به آن نمی نگریستید.« پروردگار در سوره نسا در آیه 4 تأکید نموده است که حق زنان را به درستی بدهید و علامه طباطبایی در ترجمه خود در المیزان آورده است » :و اموال یتیمان را پس از بلوغ به آنان بازگردانید و اموال بد خود را با اموال مرغوب آنان تبدیل ننمایید.«