بررسی نگرش، نیت و رفتار خیارکاران استان لرستان نسبت به مدیریت تلفیقی آفات

بررسی نگرش، نیت و رفتار خیارکاران استان لرستان نسبت به مدیریت تلفیقی آفات

هدف کشاورزی پایدار وجود نظام های کشاورزی است که در طول زمان حفظ شده و طالب نهاده های زیادی نباشد و همچنین اثرات سوء قابل توجهی بر محیط زیست نداشته باشد. نظام های پایدار باید ثبات تولید داشته و برای تولید کننده سودمند بوده و در عین حال ثبات محیط را حفظ کنند. در نظام های کشاورزی پایدار نیز کنترل آفت وجود دارد، زیرا اثرات آفات همیشه باعث عدم ثبات می شود. بدون در نظر گرفتن راه های پایدار برای مدیریت آفات نمی توان یک نظام کشاورزی پایدار داشت (کوچکی و همکاران، ۱۳۷۶). در ایران، حرکت در مسیر تولید محصول با حداقل باقیمانده سموم و کودهای شیمیایی از سال ۱۳۷۴ در قالب یک برنامه ملی ده ساله تحت عنوان پروژه کاهش و بهینه سازی در مصرف کود و سموم شیمیایی شروع شد که به دلیل عدم توجه به اهمیت مشارکت بهره برداران به طور کامل به اهداف خود دست نیافت (اتحادی و همکاران، ۱۳۹۰).
به طور کلی در زمینه کشاورزی پایدار، شخم حفاظتی، مدیریت تلفیقی آفات، آزمون مواد مغذی خاک و اخیراً کشاورزی دقیق، نمونه هایی از فناوری هایی هستند که برای حفاظت از منابع طبیعی از طریق کاهش فرسایش خاک و کاربرد بیش از حدکودهای شیمیایی و سموم، ابداع و مورد استفاده قرار گرفته اند. از میان این فناوری ها، مدیریت تلفیقی آفات به علت تأثیرگذاری بالا بر سلامت اکوسیستم های زراعی و تولید محصولات سالم تر جایگاه خاصی در فعالیتها و برنامه های کشاورزی پایدار و به تبع آن مطالعات صورت گرفته در این زمینه دارد (ویسی و همکاران، ۱۳۸۹). از این رو مدیریت تلفیقی آفات به عنوان یک شیوه نوین مد نظر قرار گرفت. مدیریت تلفیقی آفات در واقع یک نوآوری جدید برای کنترل آفات است که در ۵۰ سال اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است (اتحادی و همکاران،۱۳۹۰).
۴-۲ مفهوم مدیریت تلفیقی آفات
موفقیت کنترل بیولوژیکی، عدم موفقیت آفت کش های مصنوعی و مقاوم بودن بعضی از آفات منجر به ایجاد مفهوم نظام مبارزه تلفیقی کنترل آفات (IPM) شد. در سال ۱۹۷۲ برنامه های تحقیقاتی و ترویجی در این زمینه شروع شد (کوچکی و همکاران، ۱۳۷۶). مدیریت تلفیقی آفات مجموعه ای از روش های موثر طراحی شده برای جلوگیری از زیان های اقتصادی آفات است (حاجی حسنی و همکاران، ۱۳۸۷). همچنین در آیین نامه بین المللی توزیع و مصرف سموم شیمیایی (۲۰۰۲)، مدیریت تلفیقی آفات چنین تعریف شده است: «مدیریت تلفیقی آفات (IPM) عبارت است از بررسی تمامی فنون موجود برای مهار آفات و تلفیق اقدامات مناسب به منظور جلوگیری از رشد جمعیت آفات و نگهداشتن میزان مصرف سموم شیمایی در حدی که توجیه اقتصادی داشته باشد و خطرات آن بر سلامتی انسان و محیط زیست به کمترین حد برسد و یا کاهش یابد. در مدیریت تلفیقی آفات بر تولید محصول سالم با حداقل آسیب به کشت بوم زراعی و بهره‌گیری از راهکارهای طبیعی مبارزه با آفات تاکید می‌شود» (پورآتشی،۱۳۹۰).
همچنین مدیریت تلفیقی آفات یک رهیافت موثر و حساس از نظر محیط زیست برای مدیریت آفات است که بر ترکیبی از روش های معمول تکیه دارد. برنامه های مدیریت تلفیقی آفات از اطلاعات جامع و جاری درباره چرخه زندگی آفات و تعاملات آنها با محیط استفاده می نماید (نوری و همکاران، ۱۳۹۰). از طرفی مدیریت تلفیقی آفات شیوهای است که از بین تمامی تکنیکهای مفید و سودمند، بهترین ها را بر اساس اصول صحیح اکولوژیکی در سیستمهای جاری کنترل آفات تلفیق می نماید و حفظ کمی و کیفی محیط زیست را میسر میسازد (حیدری و افسری کهنه شهری، ۱۳۸۹) همچنین مدیریت تلفیقی آفات یک رهیافت زیست محیطی برای کنترل آفات کشاورزی است. در مقایسه با شیوه های سنتی کنترل آفات، تفاوت زیادی در استفاده از آفت کش ها و شیوه های کنترل مکانیکی و زیست محیطی وجود دارد. مطالعات نشان دهنده تفاوت بین محصول تولید شده به روش مدیریت تلفیقی آفات و روش های معمول است (Fernandes et al., 2012). در تعریفی دیگر، مدیریت آفات و بیماریها شامل دامنه ای از فعالیتها می شود که یکدیگر را تقویت می کنند. بیشتر فعالیتهای مدیریت، فعالیتهای طولانی مدتی میباشند که از خسارت زدن آفات و بیماریها به محصول، جلوگیری میکنند. مدیریت آفات و بیماریها بر روی نگهداری جمعیت های آفات موجود در سطح پایین تمرکز میکند (رفیعی و فخارزاده، ۱۳۸۸). پس می توان بیان نمود که مدیریت تلفیقی آفات یک راهبرد کنترلی طولانی مدت است که به عنوان ترکیبی از تاکتیک های بیولوژیکی، شیمیایی و فرهنگی تعریف شده است. این تاکتیک ها جمعیت آفات را، به زیرسطح قابل تحمل، می رسانند (Liang et al., 2012).
همچنین IPM یک رویکرد متعادل برای مدیریت آفات است که شامل کشت های سالم و تولید محصولات از روش هایی که با کاهش اثرات مضر زیست محیطی همراه است و تضمین کننده سلامت بشر می باشد (fish, 2004).
همچنین IPM ادغام اقدامات کنترلی مختلفی است، که در آن حشره کش ها فقط به عنوان آخرین راهکار استفاده می شوند، بدون این که عوارض جانبی منفی بر محیط زیست و بهداشت حرفه ای و عمومی داشته باشند (Wageningen, 2011). برخی از فعالیت های برنامه IPM عبارتند از اطلاعات عمومی IPM ، که از طریق خبرنامه ها، برای پرورش دهندگان، تولید کنندگان و مدیران زمین های کشاورزی می باشد که آنها را به مسائل مربوطه آگاه ساخته و به انتخاب آنها در تصمیم گیری مدیریت آفات، کمک می کند (Paul, 2004). آموزشهای IPM حاوی درسهای ارزشمندی است که توانایی ها، اعتماد به نفس و کسب مهارت ها، ظرفیتهای سازمانی و نوآوری و خوداتکایی منابع انسانی را بارور می کند. برنامه ملی IPM به عنوان راهبردی برای تجدید حیات فعالیتها در جهت توسعه کشاورزی پایدار تلقی میگردد. مشارکت بنیادی کشاورزان از اصول ضروری توسعه و بکارگیری IPM و دیگر روشهای کشاورزی پایدار است. با استفاده از مدل های آموزشی IPM (مدرسه صحرایی کشاورزان، کارگاههای آموزشی و … ) که فعال کننده و به حرکت درآورنده انرژی، هوش و خلاقیت کشاورزان است می توان بیشترین بهره ها را از تنوع ها و ویژگی های محلی حاصل نمود (قانع و همکاران، ۱۳۸۸).
به لحاظ کارکردی، مدیریت تلفیقی آفات تمامی اقدامات هماهنگ تشخیصی، پیش بینی، پیش گیری، حفاظتی، کنترلی و بهداشتی بهنگام، مرتبط با کاهش زیان های ناشی از آفات و بیماری های گیاهی را شامل می شود و بر پایه اقدامات بیولوژیک و البته در بسیاری از موارد از طریق مبارزه توامان طبیعی یا شیمیایی (البته در سطحی کم) به انجام رسد. با این هدف که توام با کنترل پیامدهای مخرب آفات بر کیفیت و کمیت محصولات، زیست بوم های مربوطه آسیب های کمتری را متحمل می شوند (شریف زاده و همکاران، ۱۳۸۷).
۵-۲ تاریخچه مدیریت تلفیقی آفات
ادبیات در حال رشد مدیریت تلفیقی آفات از سال ۱۹۵۹ زمانی که کنترل تلفیقی آفات تعریف شد به وجود آمد .(Way and van Emden, 2000) بطوری که در سال ۱۹۸۹ سازمان FAO به عنوان اولین سازمان بین المللی بود که به روش های جایگزین برای کنترل آفات در جنوب شرق آسیا توجه کرد. این پدیده زمانی به وقوع پیوست که مسمومیت های ناشی از آفت کش ها و مقاوم شدن آفات در اندونزی در سال ۱۹۸۰ اتفاق افتاد. در پاسخ به این موضوع دولت اندونزی ۵۷ آفت کش را ممنوع نمود و یارانه حشره کش ها را قطع کرد. که این کار سبب ذخیره ۱۲۰ میلیون (دلار) در سال، در یارانه های دولت و کاهش هزینه های آفت کش ها برای کشاورزان بود (Skovmand, 2007). در ایران برای اولین بار رویکرد مدارس مزرعه ای مدیریت تلفیقی آفات در کشور با مشارکت معاونت ترویج و نظام بهره برداری وقت وزارت جهاد کشاورزی و بخش محیط زیست عمران سازمان ملل در سال ۱۳۸۱هجری شمسی در دستور کار قرار گرفت. هدف اصلی از گرایش به سوی این رویکرد و پذیرش آن، جلب مشارکت فعال جوامع محلی و بهره برداران به عنوان رکن اصلی در پذیرش و اجرای پروژه بهینه سازی مصرف کود و سموم شیمیایی بود (آقاپورصباغی و موسوی، ۱۳۹۰).
۶-۲ اصول مدیریت تلفیقی آفات
اصول مدیریت تلفیقی آفات به شرح زیر می باشد:
تعهد به کشاورزی خوب و توجه به حیات وحش
مدیریت کارآمد خاک و کاربرد فنون مناسب کشت
استفاده از تناوبهای صحیح زراعی
حداقل اتکا به موادشیمیایی و کودها
انتخاب مناسب و دقیق نوع خاک
نگهداری و حفظ فضاهای سبز و محیط روستایی
افزایش سکونتگاههای حیات وحش
تعهد به اخلاق گروهی برای ارتباطات، کارآموزی و مشارکت (دین پناه و زمانی، ۱۳۸۲).
اصل اساسی IPM نسبتا ساده بوده و آن عبارت است از جلوگیری، یا به تاخیر انداختن مقابله با سازگاری آفات با عملیات کنترل از طریق متنوع ساختن این عملیات است. این کار باید با استفاده حداکثر از روشهای غیر شیمیایی کامل شود. پس ممکن است از سم برای پر کردن خلا بین آنچه که بدون سم میتوان به آن دست یافت و میزان کنترل مورد نیاز کشاورز استفاده کرد. بنابراین، باید سموم را طوری به کار برد که حداقل گسیختگی در انجام سایر اقدامات، به ویژه کنترل بیولوژیکی، رخ دهد (ون امدن و پیکال، ۱۹۹۶)
۷-۲ اجزای اساسی برنامه مدیریت تلفیقی آفات:
۱) پیشگیری: عواملی که در جلوگیری از آلودگی محصول نقش دارند؛
۲) مشاهده: هدف تعیین زمان و شیوه مناسب مبارزه است؛
۳) مداخله: هدف کاهش سطح خسارات آفات به سطح قابل قبول برای کشاورزان است (پیرمرادی،۱۳۹۰).
۸-۲ اهداف مدیریت تلفیقی آفات
مدیریت تلفیقی آفات (IPM) سه هدف عمده دارد:
هدف اول: حفظ سودمندی یعنی سلامت اقتصادی در زمان مدیریت آفات است. فعالیت های مدیریت آفات تنها زمانی که از نظر اقتصادی توجیه پذیر باشند باید انجام شوند.
هدف دوم: به حداقل رساندن فشار انتخاب ناشی از روش های مدیریتی بر جمعیتی آفات است. مقاومت آفت زمانی توسعه می یابد که یک روش مشخص مانند استفاده از از یک آفت کش فشاری بر جمعیت آفت اعمال کند.
هدف سوم: فقط خصوصیات کیفی محیط بخصوص به حداقل رساندن اثر روش های مدیریتی بر محیط است (کوچکی و همکاران، ۱۳۷۶).
بنابراین مدیریت تلفیقی آفات یک نظام حفاظت از محصول می باشد، که به بهترین صورت ممکن، با مقتضیات توسعه پایدار و کشاورزی پایدار هماهنگی و همخوانی دارد. حفاظت محیط زیست، از طریق بهرهگیری از روشهای مناسب برای خاک منطقه و منطبق با شرایط اقلیمی و اقتصادی مد نظر قرار می دهد (شوشتری و عمانی، ۱۳۹۱). مدیریت تلفیقی آفات از جمله فناوری هایی هستند که برای حفاظت از منابع طبیعی در مقابل فرسایش خاک و کاربرد بیش از حد کودهای شیمیایی و سموم، ابداع و مورد استفاده قرار گرفتهاند (ویسی و همکاران، ۱۳۸۹).
۹-۲ عملیات مدیریت تلفیقی آفات
مدیریت تلفیقی آفات مقدم برکنترل است. تقویت گیاهان بهترین روش حفاظت گیاهان در برابر آفات و بیماری ها میباشد. از طریق روشهاى کشت سازگار و مدیریت مناسب اکوسیستم (موجودات مفید)، آلودگىها مى توانند پیشگیرى شده و یا کاهش یابند. در بعضى از موارد رو شهاى پیشگیرانه کافى نبوده و خسارت آفات و بیماریها ممکن است به سطح زیان اقتصادى برسد و این زمانى است که روشهاى کنترل مستقیم با آفت کشهاى طبیعى ممکن است مناسب باشد (رفیعی و فخارزاده، ۱۳۸۸).
روش های اجرایی IPM شامل وارد نمودن دشمنان طبیعی آفات، استفاده از ارقام مقاوم به آفات، تغییر و اصلاح محیط به منظور معرفی و شناسایی،عوامل کنترل بیولوژیک در طول طغیان جمعیت آفات و کاهش مصرف آفت کش ها، که اختلال کمتر در محیط را موجب می شود، می باشد (پیرمرادی، ۱۳۹۰). مدیریت تلفیقی آفات (IPM) یک رویکرد پایدار در مدیریت آفات با ترکیب روشهای بیولوژیک، زراعی، فیزیکی و مکانیکی و روشهای شیمیایی، به گونه ای است که ریسکهای اقتصادی زیست محیطی را کاهش دهد (سیادت و مرادی تلاوت، ۱۳۹۰).
۱-۹-۲ روش‌های کنترل بیولوژیکی
با توجه تعریف IPM ، استفاده از کنترل بیولوژیکی یکی از اجزای استراتژی IPM است (Liang et al. , 2012). استفاده از عوامل طبیعی زنده جهت مبارزه با آفات و کاهش جمعیت آنها را در اصطلاح مبارزه بیولوژیکی گویند. تفاوت این روش با روش مبارزه طبیعی این است که در روش بیولوژیکی دشمنان طبیعی اعم از حشرات شکارچی انگل (پارازیت و پارازیتوئید) بیماری ها و غیره توسط انسان جمع آوری و تکثیر یافته و سپس بر علیه آفات به کار برده می شود (سمیع، ۱۳۸۳). استفاده از کنترل بیولوژیکی استفاده از ارگانیسم های زنده برای کاهش جمعیت آفات است. این موجودات مفید به عنوان دشمنان طبیعی نامیده می شوند. شکارچیان، زنبور و پاتوژن شایع ترین دشمنان طبیعی هستند (Hines, 2001).

مطلب دیگر :  سایت مقالات فارسی - بررسی نگرش، نیت و رفتار خیارکاران استان لرستان نسبت به مدیریت تلفیقی آفات- ...

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir
Share