پژوهش – 
بررسی نگرش، نیت و رفتار خیارکاران استان لرستان نسبت به مدیریت تلفیقی آفات-  …

پژوهش – بررسی نگرش، نیت و رفتار خیارکاران استان لرستان نسبت به مدیریت تلفیقی آفات- …

پس از اجرای این رهیافت کشاورزان می توانند همانند متخصصان مسائل و مشکلات خود را شناسایی کنند.
مزرعه مکانی است که تمام عملیات یادگیری در آنجا صورت می گیرد.
کارکنان ترویج نقش تسهیلگر و نه مدرس را ایفا می کنند.
برنامه های آموزشی یکپارچه و جامع هستند.
مواد آموزشی به وسیله فراگیر(کشاورز) تهیه می شود.
نشست های گروهی منظم می باشند (لشگرآرا و حسینی، ۱۳۸۴).
روش مدرسه در مزرعه، فرآیندی پویا برای عملیاتی کردن پایدار مشارکت بهره برداران در اعمال مدیریت جامع تولید، حفاظت و بهرهوری از منابع توسط بهره برداران به روش تحقیق مشارکتی و از طریق تلفیق تجربه و دانش می باشد (قانع و همکاران، ۱۳۸۸).
روش مدرسه در مزرعه، فرآیندی پویا برای عملیاتی کردن پایدار مشارکت بهره برداران در اعمال مدیریت جامع تولید، حفاظت و بهرهوری از منابع توسط بهره برداران به روش تحقیق مشارکتی و از طریق تلفیق تجربه و دانش می باشد (قانع و همکاران، ۱۳۸۸). آموزش های مدرسه در مزرعه (FFS) در مدیریت تلفیقی آفات، افراد بزرگسال را به طور غیر رسمی و با استفاده از رهیافت های کشف و یادگیری، آموزش می دهد. تمرکز آن بر روی پر کردن شکاف بین دانش زیست محیطی کشاورزان و تصورات اشتباه در مورد مدیریت آفات می باشد (Yang et al., 2008).
۱۵-۲ مدارس مزرعه ای مدیریت تلفیقی آفات
مدارس مزرعه ای مدیریت تلفیقی آفات، ترکیبی از رهیاف مدیریت تلفیقی آفات و یک رهیافت آموزشی کشاورزان است. این ترکیب در اندازه گیری و ارزیابی مشکلات موثر است. اگرچه تاثیرات در کارایی و اثربخشی کنترل آفات بیشتر است اما سنجش بازیابی FFS به عنوان یک سرمایه گذاری آموزشی به همان اندازه مهم است (, ۲۰۰۶ van den Berg and Jiggins).
FFS/IPM در سال ۱۹۸۹در اندونزی آغاز شد. به منظور کاهش وابستگی کشاورزان به استفاده از آفت کش ها در محصول برنج بود (۲۰۰۶ van den Berg and Jiggins,). توفیق رهیافتهای مشارکت مدار ترویجی در جهان به ویژه پروژههای FFS/IPM باعث شد تا معاونت ترویج وزارت جهاد کشاورزی از سال ۱۳۸۱ استفاده از شیوه مدرسه درمزرعه کشاورز را به عنوان یک راهکار در پذیرش و مشارکت بهره برداران به عنوان رکن اصلی در اجرای پروژه کاهش و بهینه سازی در مصرف کود و سموم شیمیایی مورد توجه قرار دهد (اتحادی و همکاران، ۱۳۹۰). بطوری که در ایران برای اولین بار، رویکرد مدارس مزرعه ای مدیریت تلفیقی آفات در کشور با مشارکت معاونت ترویج و نظام بهره برداری وقت وزارت جهاد کشاورزی و بخش محیط زیست/ برنامه عمران ملل متحد[۱۵] در سال ۱۳۸۱ هجری شمسی در دستور کار قرار گرفت. هدف اصلی از گرایش به سوی این رویکرد و پذیرش آن، جلب مشارکت فعال جوامع محلی آن است و بهره برداران به عنوان رکن اصلی در پذیرش و اجرای پروژه بهینه سازی مصرف کود و سموم شیمیایی محسوب می شود (آقاپورصباغی و موسوی، ۱۳۹۰). دانش کشاورزان را در اکوسیستم های کشاورزی پویا و در قالبی از مدیریت تلفیقی آفات و مدیریت تلفیقی محصول افزایش می دهد. تاکید زیاد این برنامه ها بر مدیریت آفات به صورت معقول به صورت امنیتی و با توجه به آفت کشهای شیمیایی و درک واکنش بین حشرات آفت و حشرات مفید است که تعداد و تاثیر آفات را کاهش می دهند. با دانشی که از طریق آموزش های FFS بدست می آید، انتظار می رود که استفاده کمتر و ایمن تری از آفت کش ها بوسیله کشاورزان شود (Feder and Savastano,2005). ویژگی و مراحل سازماندهی و راه اندازی مدارس مزرعه ای مدیریت تلفیقی آفات، کمابیش مانند سایر مدارس مزرعه ای می باشد و آموزش هایی که به کشاورزان ارائه می شود، جنبه مشارکتی، کاربردی، مشکل- مدار و تجربی دارد (امیری اردکانی، ۱۳۸۸). مدارس مزرعه ای مدیریت تلفیقی آفات صرفا در خصوص آفات و بیماری های گیاهی نیست؛ بلکه دربرگیرنده همه روش های جدید اندیشیدن و راه های ایجاد ارتباط با سایر مردم و همچنین در زمینه گیاهان و جانوران زیست بوم است. بر همین اساس کشاورزان برخی از مناطق جهان، مدارس مزرعه ای مدیریت تلفیقی آفات را با فعالیت های کشاورزی خود در هم می آمیزند (امیری اردکانی، ۱۳۸۸). رهیافت FFS/IPM بر چهار اصل مهم تأکید می ورزد که عبارتند از: تولید محصول سالم، حفاظت از دشمنان طبیعی آفات، نظارت منظم بر مزارع و تبدیل بهره برداران به متخصصان مدیریت تلفیقی آفات از طریق جلب مشارکت فعال آنان (علی میرزایی و همکاران، ۱۳۸۹).
برای دوران متمادی مدیریت تلفیقی آفات عبارت پیچیده و نامفهومی برای کشاورزان بود؛ زیرا پیام و آموزشهایی که در زمینه مدیریت تلفیقی آفات داده می شد، دارای زبان ساده و قابل درکی برای کشاورزان نبود ولی با ظهور رهیافت مدرسه در مزرعه، این مشکل حل شد، زیرا مدیریت تلفیقی آفات بسته آموزشی و فناوری خاصی نیست که توسط کشاورزان پذیرفته و به کار گرفته شود؛ بلکه مفاهیم و مهارتهایی هستند که در مزرعه آموخته می شوند و پس از بحث و تبادل نظر در زمینه آنها به کار بسته می شوند (امیری اردکانی، ۱۳۸۸).
فعالیت های FFS/IPM در زیر درختی در نزدیک مزرعه برگزار می گردد. در جلسات منظمی، از کاشت تا برداشت، گروهی از کشاورزانی که با هم همسایه می باشند، کشاورزی زیست بوم خویش را مشاهده و تجزیه و تجلیل می نمایند. در واقع مکان هایی برای گمانه زنی و بحث های گروهی است که منجر به تصمیم گیری در مداخلات کشاورزی می گردد. تاثیر این فعالیت های تجربی در ارزشیابی هفتههای بعدی معلوم می گردد. در طول این چرخه یادگیری، اطمینان و مهارت کشاورزان گسترش می یابد که آنها را قادر به مدیریت محصولات خود می نماید که مبتنی بر شواهد واقعی می باشد و هم این که آنها تصمیم بگیرند که محصولات سالم تولید کنند. آزمایش های ساده ای که به کشاورزان کمک می کند که درکشان از روابط بین کارکردها بهبود یابد (به عنوان مثال، رابطه جمعیت آفات مضر و آسیب به عملکرد محصولات) (, ۲۰۰۶ van den Berg and Jiggins).
چارچوبهای متعددی در زمینه رهیافتهای رفتاری ارائه شده است. یک از آنها مدل تئوری رفتار برنامه ریزی (TPB) است که توسط فیش‌بین و آجزن (Fishbein and Ajzen,1975) به عنوان یکی از چارچوب های رفتاری، طراحی شده است.
۱۶-۲ تئوری رفتار برنامه ریزی شده[۱۶]
تئوری رفتار برنامه ریزی شده (آجزن،۱۹۹۱) حاصل توسعه تئوری عملکرد منطقی است (Shapiro et al., 2011). ساز و کار اصلی تئوری برنامه ریزی شده بر پایه این فرض قرار دارد که رفتار فرد تحت تاثیر تمایلات او قرار دارد. طبق تئوری رفتار برنامه ریزی شده، رفتار انسان ها با سه دسته از باورها هم جهت می باشد: رفتاری، الزامی و کنترل (صالح احمدی، ۱۳۹۰). تئوری رفتار برنامه ریزی شده یک تئوری کلی برای هر نوع رفتار اجتماعی است. این تئوری شامل سه سازه نظری است که بر نیت انجام رفتار موثرند و شامل، نگرش نسبت به رفتار، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده می باشند (Adebayo & Oladele, 2012). همچنین می توان بیان نمود که این تئوری، یک رهیافت قدرتمند برای توضیح رفتار انسان است و به طور موفقیت آمیزی برای طیف وسیعی از رفتار ها کاربرد داشته است (Sommer, 2011).
فرضیه اصلی این نظریه این است که رفتار افراد متأثر از قصد و نیت (تمایلات) آنها است. تمایلات تحت تأثیر نگرش، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده قرار می گیرد. نگرش نسبت به رفتار هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده به ترتیب تحت تأثیر باورهای رفتاری، باورهای ذهنی و باورهای کنترلی قرار می گیرد (عباسی و اکبری، ۱۳۹۰). تئوری رفتار برنامه ریزی شده آجزن در شکل (۲-۱) نشان داده شده است.
همچنین نظریه رفتار برنامه ریزی شده یکی از مدل های تغییر رفتار است که به خوبی شناخته شده است. نظریه رفتار برنامه ریزی شده، الگوی شناختی-اجتماعی انتظار ارزش است که می گوید قصد، تعیین کننده اصلی رفتار است. قصد تحت تاثیر ۳ سازه مستقل نگرش، هنجار انتزاعی و کنترل درک شده است (پاکپور حاجی آقا و همکاران، ۱۳۹۱).
شکل ۱-۲ تئوری رفتار برنامه ریزی شده آجزن ( ۲۰۰۶(Ajzen,
۱- ۱۶ -۲ کنترل رفتاری درک شده[۱۷]
کنترل رفتاری درک شده شامل ارزیابی ذهنی در مورد توانایی فرد برای کنترل رفتار مورد نظر می باشد (Adebayo & Oladele, 20012). کنترل رفتاری درک شده؛ که عبارت است از درجه ای از احساس فرد در مورد این که انجام یا عدم انجام یک رفتار تا چه حد تحت کنترل ارادی وی می باشد. عوامل کنترل شامل عوامل داخلی و عوامل خارجی است. فاکتورهای داخلی مربوط به شخص بوده و شامل مهارت ها، توانایی ها، اطلاعات و احساسات می باشد و در بررسی عوامل خارجی به فاکتورهایی هم چون عوامل محیطی یا شغلی اشاره شده است(بشیریان و همکاران، ۱۳۹۱).
۲- ۱۶- ۲ هنجار ذهنی[۱۸]
هنجارهای ذهنی نشان دهنده درک افراد از فشارهای اجتماعی برای انجام کار می باشد (Adebayo & Oladele, 20012). هنجارهای ذهنی شامل اعتقادات نرمی و انگیزه برای اطاعت است (شریفی راد و همکاران، ۱۳۸۶). ادراک فرد درباره این که اغلب مردمانی که به نظر او مهم هستند، چه فکر می کنند و او باید و نباید آنها را در رفتار خود مورد توجه قرار می دهد (بمانیان، ۱۳۹۱). همچنین هنجار ذهنی فرد، حاصل ضرب باورهای هنجاری در انگیزه پیروی برای انجام رفتار هدف با وجود این انتظارات می باشد؛ در این صورت اگر فرد معتقد باشد، چه درست و چه غلط، که دوستان صمیمی و اعضای خانواده، مصرف آزمایشی مواد را تأ یید میکنند، فشار زیادی را در استفاده از مواد در خود احساس می کنند (بشیریان و همکاران، ۱۳۹۱).
۳- ۱۶- ۲ نگرش[۱۹]
نگرش به معنی ارزیابی ذهنی از عواقب انجام رفتار می باشد (Adebayo & Oladele, 20012). احساس منفی یا مثبت فردی (ناشی از ارزیابی) درباره انجام رفتاری مشخص (بمانیان و همکاران، ۱۳۹۱). همچنین نگرش، ارزشیابی مثبت یا منفی فرد را از انجام یک رفتار منعکس می کند (پاکپور حاجی آقا، ۱۳۹۱). نگرش نسبت به رفتار، میزان مطلوبیت یا عدم مطلوبیت یک رفتار از نظر یک فرد که دو عامل موجب شکل گیری آن می شود باورهای فردی و ارزیابی ازنتایج رفتار(بشارتی و همکاران، ۱۳۹۰). همچنین نگرش یکی از مهمترین مفاهیم روانشناسی اجتماعی نوین است. به طور کلی نگرش متشکل از سه جزء شناختی، احساسی و رفتاری است به طوری که جزء شناختی بر اطلاعات و واقعیت ها، جزء احساسی بر هیجانات و جزء رفتاری بر آمادگی برای عمل دلالت دارد بنابراین این سه جزء را نمی توان از هم جدا دانست و مجموعا نگرش افراد را بوجود میآورند (جمشیدی و همکاران، ۱۳۸۹).
برخی از محققان عوامل تکوین نگرش ها را چهار عامل می دانند: برآورد نیازهای شخصی، کسب اطلاعات در مورد موضوع، تعلق گروهی و شخصیت فرد دانسته اند (ظریفیان و عزیزی، ۱۳۸۹).
۴- ۱۶- ۲ نیت رفتاری[۲۰]
بیانگر شدت نیت و اراده فردی برای انجام رفتار هدف است. رابطه قصد رفتاری با رفتار نشان می دهد، افراد تمایل دارند در رفتارهایی درگیر شوند که قصد انجام آنها را دارند. بنابراین رفتار همیشه بعد از قصد رفتاری و متصل به آن است. در تئوری عمل مستدل ادعا می شود که رفتار، منحصرا تحت کنترل قصد رفتاری می باشد، در نتیجه این تئوری به رفتارهای ارادی (رفتارهایی که برای انجام شدن، تنها نیازمند اراده و قصد فرد می باشد) محدود می شود. در صورتی که رفتار به مهارت ها، منابع و فرصت هایی که به سهولت و رایگان دست یافتنی نیستند نیز نیاز دارد که این مورد در حوزه قابلیت های کاربردی تئوری عمل مستدل مورد ملاحظه قرار نگرفته است یا احتمالا به صورت ناقص توسط این تئوری پیش بینی خواهد شد (یعقوبی و شاکری،۱۳۸۷).
۵- ۱۶- ۲- رفتار[۲۱]
شیوه ای که فرد عمل می کند، سلوک و شیوه برخورد و واکنش نشان دادن تحت شرایط مختلف (بشارتی و همکاران، ۱۳۹۰).
۱۷-۲ سوابق موضوع
۱-۱۷-۲ پیشینه موضوع در ایران
گل زردی و همکاران(۱۳۹۰) در تحقیقی در بین ۱۳۰ نفر از کشاورزان کرج انجام دادند. نتایج تحقیق آنها نشان داد نگرش و میزان تحصیلات پاسخگویان تأثیر مستقیم، مثبت و معنی دار بر رفتار کشاورزان در استفاده از علف کشها داشته و متغیرهای سن، میزان تحصیلات، مساحت زمین زراعی، فاصله زمین تا محل سکونت و سابقه کار از طریق تأثیر بر نگرش نسبت به استفاده از علف کشها سبب تغییر در رفتار کشاورزان در استفاده از علف کشها میشود.
همچنین اتحادی و همکاران (۱۳۹۰) تحقیقی درباره عوامل تاثیرگذار بر دانش، نگرش و مهارت شرکت کنندگان در رهیافت مدرسه در مزرعه نسبت به گسترش مدیریت تلفیقی انجام دادند. این تحقیق در بین ۱۴۰ نفر از کشاورزان در استان سیستان و بلوچستان انجام شد. طبق نتایج آن، متغییرهایی مثل سن، سابقه کار و متغییرهای اجتماعی در نگرش تاثیر دارند. همچنین این که برگزاری کلاس های مدرسه در مزرعه، نقش موثری در تغییر نگرش، دانش و مهارت داشته است.
حیدری ساربان (۱۳۹۱) تحقیقات خود را بر روی۴۱۰ نفر از کشاورزان گندم کار استان اردبیل انجام داد. نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین متغیرهای سن، تحصیلات، سابقه فعالیت کشاورزی، تجربه کشت گندم، دسترسی به نهاده ها و تسهیلات اعتباری، درآمد ناخالص، تماس های ترویجی، عمل به رهنمودهای ترویجی مروجان، کانال ها و منابع اطلاعاتی، مشارکت اجتماعی، اعتماد اجتماعی- نهادی، دانش و مهارت با نگرش کشاورزان گندم کار پیرامون مدیریت خاک زراعی رابطه معنی داری وجود دارد. همچنین، در تحلیل رگرسیون چندگانه خطی متغیرهای درآمد، اعتماد اجتماعی- نهادی، مددکاران ترویجی، دسترسی به کانال ها و منابع اطلاعاتی توانایی تبیین ۸۸/۰ از تغییرات متغیر وابسته مدیریت خاک زراعى را دارا می باشند.
همچنین قانع و همکاران ( ۱۳۸۸) در تحقیقی که در بین ۱۰۷ نفر از کشاورزان پنبهکار شرکت کننده در دوره های مدیریت تلفیقی آفات در شهرستان گرمسار انجام گرفت، میزان تغییر در دانش، نگرش و مهارت در کشاورزان را به عنوان متغیرهای تعیین کننده میزان اثر بخشی دوره های مدیریت تلفیقی آفات، مورد سنجش قرار دادند. نتاج تحقیق نشان داد که بین متغیرهای شخصی (سن، سابقه کار و سطح تحصیلات) با متغیرهای دانش، نگرش و مهارت و همچنین بین متغیرهای شرکت در کلاسهای آموزشی با متغیرهای نگرش و مهارت رابطه معنی داری وجود داشت.

مطلب دیگر :  تحقیق دانشگاهی - بررسی تاثیر اعتبارات خرد شعب بانک ملت بر میزان اشتغال زایی در استان ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.
Share