بادگیرهای ایران؛ شاهکار خلاقانه معماران ایرونی

دانلود پایان نامه

بادگیرها یکی از مهم ترین عناصر موجود در بناهای مناطق بیابانی ایران هستن. این دستگاه های تهویه مطبوع طبیعی باعث حیرت زدگی خیلی از معماران خارجی هم شده ان.

مقاله ی در رابطه:

  • آشنایی با گذشته بادگیرهای ایران

کشورای خاورمیانه با آب و هوای گرم و خشک شناخته می شن. واسه همینه که خونه ها و ساختمون ها به طور سنتی از سرامیک کلفت با اندازه عایق بندی بالا ساخته می شن تا بر گرما پیروز شدن. خونه ها به شکل نزدیک به هم و با دیواره ها و سقف های بلندی قرار می گیرند که اندازه سایه رو در طبقه همکف بیشترین حد می سازه. هم اینکه گرمای تابش نور مستقیم خورشید با پنجره های کوچیکی که به دور از خورشید قرار گرفته ان، به کمترین حد ممکن می رسد. المان دیگری که معماران ایرونی در سازه های خود ازش به کار گیری می کنن، بادگیرها هستن.

بادگیر

بادگیرهایی در شهر دوبی

بادگیر یه سازه بلنده که روی سقف ساخته می شه و وظیفه اون، سرد کردن محیط داخلی ساختمون به وسیله بهبود چرخش هواه. خاستگاه ابتدایی بادگیرها از ایران بوده و از اونجا بود که این طرح ابتکاری و هوشمندانه به تموم نقاط خاورمیانه، پاکستان و افغانستان گسترش پیدا می کنه. این بادگیرها به مدت هزاران سال به کار گیری می شده ان. نمونه هایی از بادگیرها در معماری سنتی مصر هم یافت شده که دیرینگی اون ها به زمان فرعونیان مصر یعنی  حدود ۱۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمیگرده.

بادگیرها تا حدود زیادی مثل سیستم های تهویه مطبوع امروزی عمل می کنن. در قسمت بالای بادگیرها چند عدد درگاه هدایتی هست که بیشتر چار عدد ورودی به طرف چار جهت باز هستن. وقتی که ورودی در برابر باد پیروز باز می شه، هوا استوانه ای رو به طرف پایین و داخل ساختمون فشار می دهد. در قسمت پایین این بادگیر یه حوضچه آب هست که به وسیله قنات ها ایجاد شده و هوا روی این قسمت اجازه عبور پیدا می کنه.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   بانکداری اینترنتی

بادگیر

وقتی که هوای گرم از روی سطح آب عبور می کنه، هوا از راه سرمایش تبخیری سرد می شه. موقع شب، هوای سرد به داخل خونه مکیده شده  و بدین وسیله به طور طبیعی خونه رو سرد می کنه.

بادگیرها در جهت عکس هم می تونن عمل کنن. به وسیله بسته شدن تموم ورودی ها به جز یکی از اون ها که به دور از باد ورودیه، هوا با به کار گیری ترکیبی از اصل برنولی (Bernoulli's Principle) و اثر کواندا (Coanda effect) به طرف بالا کشیده می شه. فشار مخالف، هوای گرم رو به طرف قنات پایین می کشد و به وسیله تماس پیدا کردن با زمین سرد و آب سردی که در بین اون جریان داره، سرمایش پیدا می کنه. در این نقطه، هوای سرد به داخل ساختمون می رود. از راه قرار دادن بادگیرها به دور از باد، گرد و خاکی که از طرف بیابان می آید هم می تونه به دور از ساختمون ها نگه داشته شه.

بادگیر

بادگیرها به اندازه ای موثر هستن که به طور روزمره به عنوان وسیله خنک کننده به شکل یخدان هم در خیلی از نقاط ایران به کار گیری می شن. خیلی از منابع آب سنتی (آب انبارها) با بادگیر ساخته می شن. این آب انبارها می تونن که آب رو به مدت چندین ماه در تابستون در دمای نزدیک انجماد نگاه دارن.

آب انبار

یه آب انبار در یزد که دارای بادگیره

تازگیا خیلی از معماران غربی راه و روش بادگیر رو در پیش گرفته ان. مثلا می توان به مرکز گردشگری در پارک ملی زیون در یوتا و زمین کریکت کنزینگتون اوال در باربادوس اشاره کرد.