عوامل و موانع موثر بر نوآوری سازمانی

عوامل و موانع موثر بر نوآوری سازمانی

جهت ایجاد خلاقیت و نوآوری پایدار در سازمان­ها، معمولا یکسری عوامل به عنوان عوامل تسهیل کننده نوآوری و یکسری عوامل به عنوان موانع موثر در نوآوری عمل می­کنند که مدیران و کارکنان می­توانند با شناخت عوامل تسهیل­کننده و پیاده­سازی آن در سازمان و همچنین شناخت موانع نوآوری و اصلاح آن­ها، سازمان خود را به یک سازمان خلاق و نوآور تبدیل نمایند.  در جدول زیر به تعدادی از این عوامل و موانع موثر در نوآوری اشاره شده است.

 

 

جدول 2- 3: عوامل و موانع موثر در نوآوری سازمانی (اقتباس از علیرضایی و تولایی،1387).

عامل موانع تسهیل کننده
ساختار بوروکراسی و تمرکز در تصمیم­گیری، روش­های استاندارد و دستورالعمل­ها، کنترل شدید منابع، تاکید بر سازمان رسمی غیر متمرکز، مسطح­تر، ستاد کوچکتر، بوروکراسی کم،انعطاف بیشتر، در دسترس قرار دادن منابع
فرهنگ قبول تاکید بر سنت­ها (ثبات)، اعمال تنبیه و جرایم برای اشتباهات، تقویت ارزش­های ارزیابی بیرونی، تاکید بر زمان موعود انجام کارها، تعصبات و عدم مسئولیت پذیری تاکید بر نرم و هنجارها، طرز تلقی مثبت از تغییرات فرهنگ، تجربه ایده­ها، ترویج و نشر توفیق­ها، زمینه برای قبول شکست،آزادی و تشویق ریسک طلبی، ارج نهادن به شجاعت، ایجاد امنیت برای نوآوری
مدیریت و رهبری سبک مدیریت مستبدانه، کار فردی، عدم وجود آزادی و پذیرش انتقاد، ارج نهادن به افراد مطیع مشارکت در تصمیم­گیری، کارگروهی، ارج نهادن به فکرهای نو، آزادی در سازمان، پذیرش انتقاد، تحمل آدم­های مخالف
نیروی انسانی نداشتن منابع انسانی کافی، عدم تخصص و آموزش، عدم پاداش برای توفیقات تامین منابع انسانی خبره و تحصیل کرده، خلاق و وفادار، پاداش برای نوآوری، ایده­ها به راحتی فراموش یا از بین نمی­روند.
ارتباطات ارتباطات کم و ضعیف در چارچوب مقررات سازمانی ارتباطات همه جانبه و باز، غیر رسمی یا تسهیلات وسیع

 

2-1-1-11- عوامل رشد خلاقیت و نوآوری در سازمان

ایجاد و رشد خلاقیت در سازمان، مستلزم وجود عوامل و شرایط مناسب است. این عوامل می­توانند گوناگون باشند. عده­ای معتقدند که موفقیت سازمان­ها مبتنی بر وجود افراد خلاق است و بر همین اساس جذب و استخدام افراد خلاق را به سازمان­ها پیشنهاد می­کنند. تحقیقات دانشمندان و محققان نشان داده است اگر شرایط سازمانی مناسب نباشد، افراد خلاق عملکرد موثری نمی­توانند داشته باشند. بنابراین، برای ایجاد و رشد در سازمان لازم است به عوامل نهادی، ساختاری، مدیریتی و گروهی نیز توجه شود. مشبکی و تیمورنژاد عوامل موثر بر خلاقیت در سازمان را شامل چالشگری، آزادی، منابع،کار گروهی، تشویق و سرپرستی و حمایت سازمانی بیان کرده اند (محبوبی و توره، 1387).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   راهبردهای آموزش نوشتن در کودکان

چالشگری[1]: مدیر باید کارکنان را در امور درست و مناسبی به کار گمارد که با تخصص و مهارت­های آن­ها در تفکر خلاق تناسب داشته باشد و انگیزه درونی ایجاد کند. به عبارت دیگر؛ تناسب بین شغل و شاغل فراهم کند؛ آزادی[2]: کلید خلاقیت این است که به کارکنان از نظر وسیله یا فرایند کار و نه لزوما از نظر اهداف، آزادی داده می­شود و اگر این فرایند به نحو احسن انجام شود، خلاقیت آنان افزایش می­یابد. به عبارت دیگر؛ زمینه­های مشارکت کارکنان فراهم می­شود؛ منابع[3]: مدیران باید بتوانند زمان و پول را که دو منبع اصلی و اثرگذار در خلاقیت هستند، به دقت تخصیص­دهی کنند. مدیرانی که زمان لازم برای پویایی و کشف اختصاص نمی­دهند، در راه خلاقیت، مانع ایجاد می­کنند؛ ویژگی­های گروه کار[4]: مدیران باید مهارت استفاده از استعدادهای متعدد اعضای گروه­ها را داشته باشند و به نحو احسن از آن­ها جهت ساختن یک گروه کاری خلاق کمک بگیرند؛ تشویق سرپرستی[5]: مدیران سازمان­های موفق و خلاق، به ندرت برای نتایج خاص، پاداش مشخص تعیین می­کنند، ولی کار خلاق افراد و گروه­ها  را به درستی درک کرده و ارج می­نهند؛ پشتیبانی سازمانی[6]: گرچه مدیران با تشویق می­توانند خلاقیت را شکوفا سازند، اما خلاقیت در حقیقت هنگامی شکوفا می­شود که کل یک سازمان از آن پشتیبانی کند. در این میان، نقش رهبران سازمان مهم است و آنان باید سیستم­ها و روش­های مناسب را به کار گیرند و به اطلاع رسانی، ایجاد همکاری و ایجاد اطمینان از عدم دخالت مسائل سیاسی، از خلاقیت حمایت کنند (محبوبی و توره، 1387). در واقع زمانی خلاقیت و نوآوری در یک سازمان نهادینه خواهد شد که به نحو احسن از آن پشتیبانی صورت گیرد و به افراد خلاق در چنین سازمان­هایی آزادی کافی داده شود. چنین افراد خلاقی در سازمان­ها باید از انگیزه کافی برخوردار باشند و منابع و امکانات لازم جهت اجرایی ساختن ایده­های جدیدشان در اختیار آن­ها قرار گیرد تا بتوانند به بهترین وجه توانایی و استعداد خود را به کار گیرند.

 

[1]– Challenge

[2]– Freedom

[3] -Resources

[4] -Work Group Features

[5] -Supervisory Encouragement

[6] -Organizational Support