سرمایه اجتماعی از دیدگاه پاتنم

سرمایه اجتماعی از دیدگاه پاتنم

از زمان چاپ کتاب، “بازی بولینگ به تنهایی[1] ” رابرت پاتنم (1993-1998 ) به عنوان یکی از مدافعان سرمایه اجتماعی مطرح بوده است. درحالی که کلمن و بوردیو در جهان جامعه شناسی و نظریه اجتماعی جزء معروف ترین ها به شمار می آیند،  مطالعات پاتنم مرزهای تخصصی رشته وی را در علوم سیاسی درنوردیده و به رشته های گسترده تر اجتماعی راه یافته است.

استعاره لیگ بولینگ در کتاب وی به جای فعالیت های جمعی به کار رفته است که می تواند افراد نسبتا بیگانه با یکدیگر را هر چند وقت یکبار به دور هم جمع کند و مجموعه گسترده تری از شبکه ها را به وجود آورد تا سطحی از اعتماد دوطرفه ایجاد شود و در عوض همکاری متقابل تسریع گردد.

تعریف سرمایه اجتماعی توسط پاتنم در دهه 1990 کمی تغییر یافت. در سال 1996 او بیان داشت: منظور من از سرمایه اجتماعی، مشخصات زندگی اجتماعی است که سبب می شود شرکت کنندگان[2]در فعالیت مشترک کاراتری برای تعقیب اهداف مشترک خود وارد شوند.Putnam,1996)).

سه عنصر اصلی اولیه از سال 1993 تغییری نیافته اند، اما عنصر جدید ارائه شده “شرکت کنندگان” است که در واقع به جای جامعه از منافع سرمایه اجتماعی سود می جوید (Baron et al , 2000) پس از این پاتنم در اثر معروف خود این گونه می گوید:

هسته اصلی ایده سرمایه اجتماعی همان شبکه های با ارزش است. ارتباطات اجتماعی بر مولدیت افراد و گروه ها تاثیر گذار است.(Putnam , 2000) از نظر او ارتباطات اجتماعی به معنی ارتباطات بین افراد، شبکه های اجتماعی و معیارهای تعامل و اعتمادی که ایجاد می شود، می باشد.

در این ترکیب جدید به نظر می آید که تعریف قبلی کمی تعدیل یافته است، چرا که اعتماد (همراه تعامل) به عنوان عنصر ضروری معیارها معرفی می شود که از شبکه های اجتماعی حاصل می شود.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   سوروگیشن

پاتنم، سرمایه اجتماعی را مجموعه ای از مفاهیمی مانند اعتماد، هنجارها و شبکه ها می داند که موجب ایجاد ارتباط و مشارکت بهینه اعضای یک اجتماع شده و در نهایت منافع متقابل آنان را تامین خواهد کرد. از نظر وی اعتماد[3] و عمل متقابل[4] اعضا در شبکه، به عنوان منابعی هستند که در کنش های اعضای جامعه موجود است.پاتنم سرمایه اجتماعی را به عنوان وسیله ای برای رسیدن به توسعه سیاسی و اجتماعی در سیستمهای مختلف سیاسی می دانست. تاکید عمده وی بر مفهوم اعتماد بود و به زعم وی همین عامل بود که می توانست با جلب اعتماد میان مردم و دولتمردان و نخبگان سیاسی موجب توسعه سیاسی شود. بنابراین، اعتماد، منبع با ارزشی از سرمایه محسوب می شود که اگر درحکومتی به میزان زیاد اعتماد وجود داشته باشد به همان اندازه رشد سیاسی و توسعه اجتماعی بیشتر خواهد بود. تفاوت کار پاتنم با بوردیو و کلمن در مقیاس بکارگیری مفهوم سرمایه اجتماعی است. بر خلاف آن دو، پاتنم سرمایه اجتماعی را در مقیاس کلان و در رژیم های سیاسی حاکم بر جامعه مورد مطالعه قرار داد و به همین خاطر با مشکلات و پیچیدگیهای خاص سیاسی و ملاحظات سیاسی روبرو شد. بطور خلاصه ، سرمایه اجتماعی را پاتنم به قرار زیر تعریف کرده است:

مشخصات اجتماعی تشکیلات، مانند اعتماد، معیارها(نرمها) وشبکه ها، که با تسهیل کردن عملیات هماهنگ شده می توانند کارایی جامعه را بهبود بخشند.( Putnam , 1993).

پاتنم (2002) با مقدمات بالا، سرمایه اجتماعی را به چهار دسته تقسیم می‌کند و اعتقاد دارد که این انواع مختلف سرمایه اجتماعی دارای تمایزات منحصر به فرد نیستند، بلکه آنها مکمل های یکدیگر هستند که از میان آنها می‌توان سرمایه اجتماعی را شناخت :

[1] Bowling Alone

[2]participants

[3] Trust

[4] Reciprocal