تعرف آموزش و اهمیت آن بر یادگیری کارکنان

 

آموزش[1]

مبنای ثروت آفرینی در اقتصاد امروز، دانش و تخصص است.آینده از انقلابی خبر می دهد که نیروی حرکت آن از اندیشه های انسان ها سرچشمه می گیرد. بی شک عصر حاضر، عصر سازمان هاست و متولیان این سازمان ها، انسان ها هستند. انسان هایی که خود به واسطه در اختیار داشتن عظیم ترین منبع قدرت یعنی تفکر، می توانند موجبات تعالی، حرکت و رشد سازمان ها پدید آورند.در فضای پرشتاب و سرشار از تحول در رقابت دنیای امروز، آنچه که منجر به کسب مزیت رقابتی سازمان ها می گردد، نیروی انسانی با کیفیت، خلاق و پویاست. از این رو در عصر حاضر، منابع انسانی دانش گر به عنوان مهم ترین قابلیت سازمان در کسب مزیت رقابتی و همچنین عمده ترین دارایی نامشهود قلمداد می شود و باید کارکنان را کلید طلایی بهبود کیفیت و بهره وری کلیه فرایندهای سازمانی دانست(طبرسا،1386).

از آنجا که نیروی انسانی کارآمد، با ارزش ترین منبع هر سازمانی به حساب می آید قسمت اعظم سرمایه گذاری ها معطوف به نیروی انسانی گردیده است. مهم ترین ابزاری که در این منظور مورد استفاده قرار می گیرد “آموزش” است که با هدف ارتقاء کیفی سطح مهارت ، دانش و نگرش موجب توانمندی افراد در ایفای وظایف خود و کامیابی سازمان ، مورد استفاده قرار                         می گیرد(خراسانی،1386).

بنابراین فاکتور مهمی که باید در آموزش مورد توجه قرار گیرد، اثربخشی آموزش است. اگر آموزش بتواند ضعف ها و نیازهای سازمان را تشریح کند و ابزاری برای رفع کاستی ها و نواقص و کمبودهای کارکنان باشد، می توان گفت کا آموزش اثربخش است(وینسنت[2]،2001).

حال این سوال پیش می آید که چگونه می توان پی برد نتایج بدست آمده از اجرای دوره های آموزشی در راستای تحقق اهداف مورد نظر بوده است؟ جواب این سوال را بیشتر صاحب نظران به صراحت داده اند:”یک ارزشیابی جامع و کامل می تواند ما را از اثربخش بودن آموزش ها آگاه کند”. ارزشیابی بازخوردی را ایجاد می کند که می توان با توجه به آن فهمید آموزش های داده شده در رسیدن به اهداف مورد نظر اثربخش بوده اند یا خیر(بیریدای[3]،2002).

اما به این امر مهم کمتر توجه شده است، دلیل عمده این بی توجهی یا کم توجهی، آن است که روش یا ساز و کاری معتبر و واحد وجود ندارد که تاثیر برنامه های آموزشی را ارزیابی کند. در این بخش به مفهوم آموزش و خاصه آموزش ضمن خدمت که اصل این پژوهش می باشد ، می پردازیم.

 

تعریف آموزش

آموزش از نظر لغوی ، اسم مصدر است به معنی آموختن ، عمل کردن و تعلیم دادن(عمید، 1385).

آموزش یعنی تغییر نسبتا پایدار در رفتار که ناشی از تجربیات علمی می باشد(کریکتون[4] ، 2001). به بیان دیگر آموزش عبارت است از فراگیری نظام دار مهارت ها ، دانش و نگرش که دارای قابلیت کاربردی  خاصی در یک محیط شغلی می باشد. در واقع آموزش به معنای تغییر آنچه کارکنان می دانند و نحوه عملکرد و نگرش آنان نسبت به کار خود و تعاملاتشان با همکاران و سرپرستان است، به طوری که از طریق آن سطوح شایستگی کارکنان و عملکرد سازمان بهبود یابد(فتحی واجارگاه ، 1386).

بنابر تعریف یونسکو، آموزش و پرورش عبارت است از تمام کنش ها، اثرات ، راه ها و روش هایی که برای رشد و تکامل و توانایی های مغزی، معرفتی و همچنین مهارت ها ، نگرش ها و رفتار انسان به کار می روند، البته به طریقی که شخصیت انسان را تا ممکن ترین حد آن تعالی بخشد و یکی از ارزش های مثبت جامعه ای که در آن زیست می کند، باشد(خراسانی، 1386).

بنابر نظر نوی و همکاران ،”آموزش” مجموعه تلاش های برنامه ریزی شده یک سازمان برای سهولت یادگیری کارکنان، در مورد شایستگی های شغلی آنهاست. این شایستگی ها ، دانش ، مهارت و رفتارهایی را که برای عملکرد شغلی موفق حیاتی اند، در بر می گیرد(نوی و همکاران، 2003).

جان دیویی در تعریف آموزش و پرورش می گوید، آموزش و پرورش ضرورتی اجتماعی است که باید به انتقال تجربیات نسل های قبل و فراهم کردن شرایط رشد نسل های جدید بپردازد(معنوی پور، 1389).

فیوضات در این باره می گوید، آموزش و پرورش فعالیتی است مداوم، جامع و برای همه ، برای رشد و تکامل انسان ، غنای فرهنگ و تعالی جامعه (فیوضات، 1387).

آموزش فرایندی است که پیشرفت را به طور پیوسته از طریق بهبود توانایی های افراد و گسترش علایق و تمایلات افراد تشدید می کند (ادموندس[5]، 2007).

سینگر، آموزش را عبارت از فراگیری دانش های جدید ، مهارت ها و توانایی هایی که مستلزم بهبود در اجرای شغل است، می داند (سینگر[6]، 1990).

آموزش عبارت است از اشتغال عملی فراگیران با فرصت های یادگیری طرح ریزی شده (سیلور[7] و همکاران، 1380).

به عقیده دولان و شولر،آموزش تجربه ای است مبتنی بر یادگیری که به منظور تغییرات نسبتا پایدار در فرد صورت می گیرد تا او بتواند توانایی خود را برای انجام دادن کار یا وظایف محوله بهبود بخشد. آموزش می تواند تغییر مهارت ها، دانش، نگرش ها و رفتارهای اجتماعی را دربرداشته باشد (به نقل از آتش پور و همکاران، 1387).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   سهم آموزش در رشد اقتصادی

به عقیده آدام اسمیت[8] ، انسان ها با آموزش به سرمایه تبدیل می شوند و جامعه می تواند از توان تولیدی آنها به صورت بهتری بهره مند گردد. آدام اسمیت سپس اشاره می نماید، از آنجا که کسب دانش مستلزم انجام هزینه هایی است و این هزینه جنبه سرمایه ای و نه مصرفی دارند، دریافت کنندگان آموزش به هر صورت به سرمایه های ثابتی تبدیل می شوند که در فرایند تولید، قدرت تولید فرد و درآمد جامعه را ارتقا خواهند بخشید (عمادزاده، 1381).

در تمامی این تعاریف ، آموزش عامل اساسی تعالی انسان هاست و این تعالی می تواند در تلطیف روابط کارکنان و مدیریت نیز اثربخش باشد. فردی که کار خود را خوب بداند از کار کردن لذت می برد و برایش ایجاد رضایت می کند و ناخودآگاه این رضایت را ناشی از محیط کار می داند. آموزش به خوبی ای هدف را تحقق می بخشد (میرسپاسی، 1385).

همچنین با توجه به تعاریف ارایه شده و اهداف آموزش سازمان ها ، می توان تعریف آموزش و بهسازی در سازمان را اینگونه بیان کرد: فرایندی هدفمند، جهت ارتقای سطح دانش، نگرش و مهارت ها و همچنین ایجاد رفتار مطلوب در کارکنان بر انجام وظایف و مسئولیت های شغلی فرد در سازمان.

 

فواید آموزش

اهم این موارد به شرح زیر می باشد:

  1. میزان دانش و مهارت کارکنان افزایش می یابد.
  2. روابط بین مدیریت و کارکنان بهبود می یابد.
  3. به دلایل زیر می تواند منجر به افزایش عملکرد سازمانی بشود:

·                    بهبود کیفیت و بازدهی کار

  • تسهیل در انجام کار
  • تسریع در انجام فعالیت
  • رعایت نکات ایمنی و بهداشتی در انجام کار
  • استفاده بهینه و جلوگیری از به هدر رفتن منابع
  • نظم و انضباط کاری
  • کاهش هزینه های سازمان
  • مشارکت گروهی و کار عملی
  • افزایش اعتماد به نفس کاری پرسنل
  • زمینه های بروز نوآوری ها و ابتکارات
  • ایجاد رضایت مندی در افراد (شکوفیان و همکاران، 1384).

 

اهمیت آموزش کارکنان

آموزش کارکنان کلیه کوشش هایی است که در جهت ارتقای سطح دانش ، آگاهی و مهارت های فنی و حرفه ای و شغلی و همچنین ایجاد رفتار مطلوب در کارکنان یک سازمان به عمل می آید و آنان را آماده انجام وظایف و مسئولیت های شغلی خود می نماید (ابطحی، 1373).

امروزه آموزش و بهسازی منابع انسانی به عنوان یکی از استراتژی های اصلی سازمان ها برای سازگاری مثبت با شرایط متغیر قلمداد می شود. حیات سازمان ها تا حدود زیادی به دانش و مهارت های مختلف کارکنان بستگی دارد. هر چه این زمینه ها به موقع و بهتر باشد قابلیت سازگاری سازمان با محیط متغیر نیز بیشتر می شود     (سام خانیان، 1384).

برخی از عواملی که آموزش کارکنان را ضروری می سازد عبارتند از :

  • شتاب فزاینده علوم بشری در تمام زمینه ها
  • پیچیدگی سازمان ها به دلیل ماشینی شدن
  • تغییر شکل یا جابجایی شغل
  • روابط انسانی و مشکلات انسانی
  • ارتقاء و ترفیع کارکنان
  • اصلاح عملکرد شغلی
  • نیازهای تخصصی و حرفه ای نیروی انسانی
  • کارکنان جدید الاستخدام (آقایار، 1386).

همانگونه که جوامع بشری از سنتی بودن به صنعتی بودن به فراصنعتی شدن گام برمیم دارند، علم و فنون و تکنولوژی هم رو به تکامل ، دگرگونی و پیشرفت است. به موازات این تغییرات است که اهمیت لزوم و خواص آموزش بیش از پیش ملموس گشته تا حدی که برخی از صاحب نظران در اهمیت آموزش می گویند:

“آموزش در حقیقت خود مدیریت است”، بدین معنی که بدون آموزش کارکنان ، پایه های مدیریت هم متزلزل می شود و به مخاطره می افتد. آموزش کارکنان یک امر حیاتی و اجتناب ناپذیر است که باید به طور مستمر با مجموع فرایند های مدیریت مورد توجه قرار گیرد تا سایر فعالیت های مدیریت بتواند مثمر ثمر واقع گردد. آموزش در حققیت یکی از راه های اصولی و منطقی هدایت تلاش های کارکنان در سازمان است و باعث به کارگیری استعدادهای نهفته ، به کاراندازی تخیل و به وجود آمدن حس انعطاف پذیری فکری لازم در کارکنان خواهد شد. آموزش و تربیت نیروی انسانی است که می تواند ما را در راه رسیدن به خودکفایی یاری کند. اما این نکته مهم و حیاتی را هم نباید فراموش کرد که آموزش با همه اهمیت و ضرورتش تا زمانی می تواند مفید و موثر واقع گردد که با نیازهای معنوی، مادی و روحی حال و آینده یکایک کارکنان هماهنگی داشته باشد و در خلاف جهت آن حرکت نکند (ابطحی، 1383).

با توجه به تغییر و تحولات روزمره ، پیشرفت علوم و فنون ، فناوری و نیز تعدد مشاغل و حرف و برای جلوگیری از اتلاف منابع، ضرورت آموزش کارکنان از اهمیت ویژه ای برخوردار است و اجرای آن نیاز به برنامه ریزی دقیق و مطالعه بر اساس نیازهای آموزشی کارکنان دارد (خلاصه اولین مقالات کنفرانس توسعه منابع انسانی، 1382).

[1] Education

[2] Vincent

[3] Biridi

[4] Crichton

[5] Edmondes

[6] Singer

[7] Silver

[8] Adam Smitt